پیام فارس - دنیای اقتصاد /متن پیش رو در دنیای اقتصاد منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
تقریبا چهار ماه پس از اولین حملات ایالات متحده و اسرائیل به ایران که منجر به افزایش شدید قیمت انرژی و اختلال در تجارت جهانی شد، دو طرف در سوئیس در حال مذاکره هستند و یادداشت تفاهمی برای ایجاد آتشبس ۶۰ روزه و چارچوبی برای مذاکرات در مورد برنامه هستهای ایران، کاهش تحریمها و آینده تنگه هرمز امضا کردهاند.
شبکه خبری الجزیره در مقالهای با پرداختن به این موضوع نوشت که یک توافق پایدار میتواند درد اقتصادی را که کسبوکارها و مصرفکنندگان در سراسر جهان احساس میکنند کاهش دهد. اما برای برخی از شرکتها، این درگیری بسیار سودآور بوده است. پیمانکاران دفاعی، تولیدکنندگان نفت و گاز و بانکهای سرمایهگذاری از جمله بخشهایی هستند که با افزایش سود ناشی از جنگ و عدم قطعیت که بازارهای جهانی را تحتتاثیر قرار داده است، مواجه شدهاند. بنابراین، دقیقا چه کسی بیشترین سود را برده است؟
شرکتهای انرژی
هیچ بخشی به اندازه انرژی مستقیما از جنگ سود نبرده است. قبل از جنگ، حدود یکپنجم نفت و گاز طبیعی مایع (LNG) جهان از تنگه هرمز عبور میکرد. اختلال در حملونقل از طریق این آبراه باریک، قیمت نفت خام را به شدت افزایش داد و نوسانات شدیدی را در بازارهای جهانی انرژی ایجاد کرد. در یک مقطع، نفت خام برنت برای مدت کوتاهی به ۱۲۶ دلار در هر بشکه رسید که بالاترین قیمت آن در چهار سال گذشته بود. از آن زمان، قیمت به سطح قبل از جنگ، یعنی حدود ۷۲ دلار در هر بشکه، کاهش یافته است.
ذینفعان این وضعیت فراتر از شرکتهای بزرگ نفتی هستند. با توجه به اینکه حدود یکپنجم از عرضه جهانی LNG معمولا از طریق تنگه هرمز حمل میشود، شرکتهای LNG آمریکایی مانند Venture Global و Cheniere Energy در موقعیت خوبی برای کسب سود قرار دارند، زیرا خریداران به دنبال تامین منابع امنتر هستند. به نظر میرسد احتمالا اکثر شرکتهایی که در خاورمیانه یا مثلا غرب هرمز حضور متمرکزی ندارند، سود خواهند برد. اما تحلیلگران هشدار میدهند که این سود ناگهانی ممکن است کوتاهمدت باشد؛ آتشبس آزمایشی ایالات متحده و ایران در حال حاضر قیمتها را پایین آورده است و هزینههای بالای طولانیمدت انرژی، تقاضا را تضعیف کرده و اقتصادها را به سمت رکود سوق میدهد.
پیمانکاران دفاعی
چند روز پس از اولین حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در پایان فوریه، روسای بزرگترین تولیدکنندگان اسلحه جهان در کاخ سفید دیدار و توافق کردند که به دلیل کاهش ذخایر مهمات ایالات متحده، تولید سلاح را افزایش دهند. تنها چند هفته قبل از درگیری، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، افزایش ۵۰۰میلیارد دلاری بودجه دفاعی مورد نظر پیت هگست، وزیر دفاع، را تصویب کرد. درآمد بوئینگ در سه ماه اول سال با افزایش تحویل هواپیما، ۱۴ درصد افزایش یافت و به ۲۲.۲میلیارد دلار رسید. اگرچه این شرکت همچنان ضررده باقی ماند، اما ضرر خالص خود را به طور قابلتوجهی از ۳۱میلیون دلار در مدت مشابه سال قبل به ۷میلیون دلار کاهش داد.
شرکتهای حملونقل و بیمه
به گفته شرکت خدمات مالی اروپایی کپلر شوورو، این اختلال باعث طولانیتر شدن سفرهای دریایی شده و تنگناهای کشتیرانی در واقع تقریبا ۷ درصد از ناوگان نفتکشهای جهان را از چرخه خارج کرده و نرخ حمل بار را به بالاترین حد تاریخی رسانده است. ذینفعان اصلی، اپراتورهای متخصص نفتکش مانند Frontline و DHT Holdings بودهاند که درآمد آنها مستقیما با نرخ حملونقل افزایش مییابد. این درگیری همچنین برای بیمهگران دریایی سودآور بوده است. در عرض چند روز از شروع تخاصم، حق بیمه ریسک جنگ برای کشتیهایی که از تنگه هرمز عبور میکنند، پنج برابر شد. بیمه ریسک جنگ برای کشتیهایی که در مناطق جنگی فعالیت میکنند اجباری است و بیمهگران توانستهاند به سرعت قیمت بیمهنامهها را تغییر دهند، زیرا وضعیت ریسک خلیج فارس رو به وخامت گذاشته است. تحلیلگران میگویند تقاضا برای پوشش ریسک جنگ مستقل احتمالا مدتها پس از پایان جنگ همچنان بالا خواهد ماند، زیرا مالکان کشتی و اپراتورهای بار، ریسکهای فعالیت در منطقه را دوباره ارزیابی میکنند.
بانکهای والاستریت
جنگ همچنین برای والاستریت خوب بوده است. این درگیری باعث نوسانات شدید در نفت، ارزها و بازارهای اوراق قرضه شد و سرمایهگذاران را وادار کرد تا به سرعت پرتفوی خود را تغییر دهند و باعث افزایش فعالیت تجاری شوند. برای بزرگترین بانکهای آمریکایی، نوسانات به کارمزدهای بالاتر و درآمدهای تجاری قویتر تبدیل شد. شش بانک بزرگ سرمایهگذاری ایالات متحده - جیپیمورگان چیس، بانک آمریکا، سیتیگروپ، مورگان استنلی، گلدمن ساکس و ولز فارگو - در مجموع نزدیک به ۴۸میلیارد دلار سود در سه ماه اول سال ۲۰۲۶ کسب کردند.
قماربازان بازار پیشبینی
این درگیری باعث شده است که الگوی معاملات مشکوک در پلتفرمهای بازار پیشبینی Polymarket و Kalshi مورد بررسی دقیق قرار گیرد. در ۲۳ مارس، ۵۸۰میلیون دلار معاملات آتی نفت به بازار سرازیر شد و منجر به افزایش ناگهانی حجم معاملات تقریبا ۱۶ دقیقه قبل از اعلام توقف حملات ترامپ به نیروگاههای ایران شد. یک تجزیه و تحلیل دانشگاه ییل از الگوهای معاملاتی نشان داد که حسابهای مشکوک تقریبا ۷۰ درصد از شرطبندیهای خود را در بیش از ۲۰۰هزار مورد علامتگذاری شده، برنده میشدند؛ یعنی نرخ موفقیتی بسیار بالاتر از آنچه که شانس تصادفی پیشبینی میکند. محققان میگویند از نظر آماری تقریبا غیرممکن است که چنین بردی بدون نوعی دانش قبلی رخ دهد. سود تخمینی حاصل از این معاملات به ۱۴۳میلیون دلار رسید.