پیام فارس - شرق /متن پیش رو در شرق منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
سپهر خرمی| چهار ماه مانده به شروع جام ملتهای آسیا ۲۰۲۷ در عربستان، هنوز مهمترین نیمکت فوتبال ایران صاحب قرارداد جدید نشده؛ اما عددی که در جریان مذاکرات مطرح شده، بحث را از یک تمدید ساده فراتر برده است. طبق گزارش فوتبال۳۶۰، امیر قلعهنویی برای قرارداد جدید ماهانه ۱۵ میلیارد تومان میخواهد؛ رقمی که در صورت نهاییشدن، معادل ۱۸۰ میلیارد تومان در سال خواهد بود. قرارداد قبلی او ماهانه حدود سه میلیارد تومان بود؛ یعنی رقم جدید پنج برابر دستمزد قبلی است. در سوی دیگر، فهرست رقبای ایران در جام ملتها نشان میدهد بازار مربیان آسیایی یکدست نیست: ژاپن با هاجیمه موریاسو، عراق با گراهام آرنولد، چین با شائو جیایی و عربستان با جورجوس دونیس وارد مسابقات میشوند؛ کره جنوبی هنوز درباره سرمربی نهایی تصمیم نگرفته و اردن هم بادو زاکی را انتخاب کرده است. حالا پرسش اصلی این است: ۱۵ میلیارد تومان در ماه در بازار مربیان آسیا چه جایگاهی دارد؟
یک عدد؛ 5 برابر قرارداد قبلی
ماجرای قرارداد امیر قلعهنویی با فدراسیون فوتبال، در روزهای اخیر وارد مرحلهای شده که عددها بیشتر از همیشه مورد توجه قرار گرفتهاند. فوتبال۳۶۰ گزارش داده که سرمربی تیم ملی از پیشنهاد فدراسیون رضایت ندارد و خواسته ماهانه ۱۵ میلیارد تومان دریافت کند. براساس همین گزارش، پیشنهاد فدراسیون حدود ۳۰ میلیارد تومان برای کل قرارداد، بدون درنظرگرفتن پاداشها بوده و مطالبه قلعهنویی رسیدن به رقم ۱۵ میلیارد تومان در ماه است. دراینمیان به یک نکته باید توجه شود: ۱۵ میلیارد تومان، رقم پیشنهادی یا مطالبه مطرحشده در مذاکرات است، نه قرارداد قطعی. حتی گزارشهای بعدی نیز از ادامه اختلاف بر سر رقم قرارداد خبر دادهاند. بنابراین اینکه گفته شود «قلعهنویی ۱۸۰ میلیارد تومان قرارداد بسته»، فعلا دقیق نیست. بحث بر سر رقمی است که برای تمدید همکاری مطالبه شده است. اما فاصله با قرارداد قبلی، حتی اگر پیشنهاد جدید را فقط بهعنوان یک مطالبه مالی نگاه کنیم، درخورتوجه است. سه میلیارد تومان در ماه یعنی ۳۶ میلیارد تومان در سال. 15 میلیارد تومان یعنی ۱۸۰ میلیارد تومان؛ بنابراین اختلاف سالانه ۱۴۴ میلیارد تومان است و رقم جدید پنج برابر قرارداد قبلی خواهد بود.
۱۸۰ میلیارد تومان یعنی چند یورو؟
برای اینکه اندازه این عدد بهتر فهمیده شود، میتوان آن را با نرخ بازار آزاد روز ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶ مقایسه کرد. یورو در بازار آزاد ایران حدود ۲۶۶ هزار تومان معامله میشود. با این نرخ، ۱۸۰ میلیارد تومان تقریبا ۶۷۶ هزار یورو در سال میشود؛ البته این فقط یک تبدیل تقریبی است و نرخ ارز در ایران دائما تغییر میکند و الزاما مبنای پرداخت قرارداد نیست. قرارداد قبلی ۳۶ میلیارد تومانی نیز با همین نرخ حدود ۱۳۵ هزار یورو در سال میشود. اینجا یک اتفاق جالب رخ میدهد. وقتی عدد ۱۵ میلیارد تومان را در مقیاس بینالمللی قرار میدهیم، دیگر با یک رقم عجیبوغریب چند میلیون یورویی مواجه نیستیم؛ بلکه به محدودهای میرسیم که بعضی از سرمربیان تیمهای ملی آسیایی نیز در آن قرار دارند. اما تفاوت اصلی اینجاست که قراردادهای مربیان خارجی معمولا به ارز خارجی بسته میشود و رقم واقعی آنها ممکن است شامل پاداش، مزایا، مالیات، محل اقامت و سایر بندهای قراردادی باشد. بههمیندلیل تبدیل مستقیم همه قراردادها به یک واحد پولی، فقط یک ابزار مقایسه است، نه مقایسه دقیق ارزش قراردادها.
ژاپن؛ موریاسو تقریبا در همین حوالی
یکی از مهمترین مقایسهها برای ایران، ژاپن است؛ تیمی که سالهاست یکی از قدرتهای اصلی فوتبال آسیا محسوب میشود. هاجیمه موریاسو همچنان هدایت ژاپن را در جام ملتهای آسیا ۲۰۲۷ برعهده خواهد داشت. فدراسیون فوتبال ژاپن در تابستان ۲۰۲۶ ادامه همکاری او تا پایان جام ملتها را اعلام کرد و قرار است پس از مسابقات، گو اویوا جایگزین او شود. درباره دستمزد موریاسو، منابع مختلف اعداد متفاوتی منتشر کردهاند. یکی از تازهترین برآوردهای Salary Leaks، حقوق سالانه او را حدود ۸۲۱ تا ۸۶۵ هزار یورو اعلام کرده است. منابع دیگری نیز رقم حدود ۱.۱ میلیون یورو را گزارش دادهاند، بنابراین بهتر است به جای یک عدد قطعی، از بازه تقریبی صحبت کنیم. اگر رقم ۱۵ میلیارد تومان ایران را با نرخ فعلی بازار آزاد به حدود ۶۷۶ هزار یورو در سال تبدیل کنیم، فاصله آن با برآورد ۸۲۱ هزار یورویی موریاسو چندان بزرگ نیست. این شاید مهمترین بخش مقایسه باشد: مطالبه ۱۵ میلیارد تومانی قلعهنویی از نظر تبدیل ارزی، فاصلهای نجومی با دستمزد سرمربی ژاپن ندارد.
چین؛ مربیای که بسیار ارزانتر تمام میشود
اما وقتی به چین میرسیم، داستان کاملا متفاوت است. چین در جام ملتهای آسیا ۲۰۲۷ با شائو جیایی وارد مسابقات خواهد شد. شائو، بازیکن سابق تیم ملی چین و عضو تیم حاضر در جام جهانی ۲۰۰۲، هدایت تیم ملی را برعهده گرفته و نخستین مأموریت اصلی او آمادهسازی چین برای جام ملتهای عربستان است. جالب اینکه در گزارش رسانههای چینی درباره قرارداد او، رقم بسیار پایینتری مطرح شده است. طبق گزارشی از Titan Sports، حداکثر دستمزد شائو جیایی حدود یک میلیون یوان در سال عنوان شده و همین موضوع یکی از دلایل «بهصرفهبودن» انتخاب او برای فدراسیون چین دانسته شده است. البته این رقم باید با احتیاط استفاده شود، چون جزئیات کامل قرارداد او به صورت رسمی منتشر نشده است. اما حتی اگر همین عدد را مبنا قرار دهیم، فاصله آن با مطالبه ۱۵ میلیارد تومانی قلعهنویی بسیار زیاد است. البته مقایسه چین با ایران یک ایراد مهم دارد: فدراسیون چین از یک مربی داخلی استفاده کرده و ساختار مالی فوتبال چین نیز با ایران متفاوت است، بنابراین این عدد بهتنهایی نمیتواند معیاری برای ارزشگذاری یک مربی باشد.
کره جنوبی؛ هنوز معلوم نیست چه کسی روی نیمکت است
کره جنوبی حتی وضعیت متفاوتتری دارد. هانگ میونگبو پس از ناکامی کره جنوبی در جام جهانی ۲۰۲۶ از سمتش کنار رفت و فدراسیون کره، روبرتو مورنو، سرمربی سابق اسپانیا، را در سپتامبر ۲۰۲۶ بهعنوان سرمربی موقت انتخاب کرد. مورنو قراردادی کوتاهمدت تا پایان نوامبر دارد و قرار است در شش مسابقه آینده تیم ملی را هدایت کند؛ پس از آن، فدراسیون کره درباره ادامه همکاری با او یا انتخاب گزینهای دیگر تصمیم خواهد گرفت، بنابراین درحالحاضر نمیتوان با اطمینان گفت سرمربی کره جنوبی در جام ملتهای ۲۰۲۷ چه کسی خواهد بود. درباره دستمزد مورنو نیز رقم معتبر و رسمی منتشر نشده است. برای مقایسه، دستمزد هانگ میونگبو در دوره اخیر از سوی منابع مختلف حدود ۲ تا ۳.۸ میلیارد وون در سال برآورد شده، اما این رقم مربوط به سرمربی قبلی است و نباید آن را دستمزد قطعی مورنو یا سرمربی آینده کره در جام ملتها دانست.
عربستان؛ میزبان با دونیس
عربستان هم در مقایسه با جام ملتهای قبلی تغییر مهمی داشته است. دیگر خبری از هروه رنار نیست. سرمربی فرانسوی در آوریل ۲۰۲۶ از تیم ملی عربستان جدا شد و فدراسیون عربستان جورجوس دونیس، مربی یونانی، را تا جولای ۲۰۲۷ به خدمت گرفت؛ یعنی قرارداد او جام ملتهای آسیا ۲۰۲۷ را هم پوشش میدهد. درباره دستمزد دونیس در تیم ملی عربستان، رقم رسمی منتشر نشده است. این موضوع مهم است، چون نمیتوان دستمزد او در باشگاههای عربستان را با قرارداد تیم ملی یکی دانست. برای مثال، منابع دستمزدی، حقوق او در آخرین باشگاهش یعنی الخلیج را حدود ۲.۸ میلیون دلار در سال برآورد کردهاند؛ اما این رقم حقوق باشگاهی است و نباید بهعنوان دستمزد فعلی او در تیم ملی عربستان استفاده شود. پس درباره میزبان جام ملتها، عدد دقیق قابل اتکایی برای مقایسه با ۱۵ میلیارد تومان در دست نیست؛ چیزی که قطعی است، قرارداد دونیس تا پایان جام ملتهاست.
عراق؛ یک میلیون دلار برای آرنولد
عراق یکی از شفافترین نمونههاست. گراهام آرنولد، سرمربی استرالیایی، بعد از جام جهانی ۲۰۲۶ قراردادش با عراق را تمدید کرد. طبق گزارش Shafaq News، پیشنهاد فدراسیون عراق برای قرارداد چهارساله، یک میلیون دلار در سال بوده و قرارداد شامل ارزیابی سالانه عملکرد و امکان فسخ در صورت نرسیدن به اهداف تعیینشده است. با این حال، در ادامه فدراسیون عراق تنها شش ماه از قرارداد او را تمدید کرد تا آرنولد تیم را در جام خلیج فارس و جام ملتهای آسیا همراهی کند. یک میلیون دلار در سال با نرخهای جاری دلار، از نظر ارزش اسمی بالاتر از حدود ۶۷۶ هزار یوروی حاصل از تبدیل ۱۵ میلیارد تومان است.
اردن؛ قرارداد تازه و بدون عدد
اردن هم نمونه جالب دیگری است. این تیم که در جام جهانی ۲۰۲۶ برای نخستین بار در تاریخ خود حاضر شد، پس از پایان همکاری با جمال سلامی، بادو زاکی را بهعنوان سرمربی انتخاب کرد. زاکی قراردادی یکساله برای هدایت اردن امضا کرده که جام ملتهای آسیا ۲۰۲۷ را نیز شامل میشود. چند رسانه اردنی قرارداد این مربی را ماهانه 20 هزار دلار اعلام کردند که طی یک سال حدودا 240 هزار دلار خواهد شد.
مسئله اصلی؛ ۱۵ میلیارد زیاد است یا نه؟
اینجا شاید بهتر باشد به جای پاسخدادن به سؤال «۱۵ میلیارد زیاد است یا کم؟»، سؤال دقیقتری مطرح کنیم: فدراسیون فوتبال ایران در ازای این افزایش پنجبرابری دقیقا چه چیزی دریافت میکند؟ چون افزایش از سه به ۱۵ میلیارد تومان فقط یک رشد معمولی نیست. این افزایش یعنی دستمزد سالانه از ۳۶ میلیارد تومان به ۱۸۰ میلیارد تومان میرسد. از طرف دیگر، تبدیل رقم جدید به یورو با نرخ فعلی بازار آزاد، آن را در محدوده حدود ۶۷۶ هزار یورو قرار میدهد؛ رقمی که به دستمزد برخی مربیان تیمهای ملی آسیایی نزدیک است و از برخی دیگر پایینتر.