پیام فارس - خراسان / دردهای پراکنده اسکلتی واحساس ناتوانی عضلانی هنگام بالارفتن ازپلهها،ممکن است فراترازیک خستگی روزمره وحاصل افت پنهان ویتامینDدربدن باشند.این ریزمغذی کلیدی اگرچه بدون سر وصداکاهش مییابد،اماکمبود طولانیمدت آن ساختارحرکتی بدن را تا مرزشکنندگی وتحلیل پیش میبرد.
بدن چطورکمبودش را جارمیزند؟
ویتامینDبه عنوان هورمون محرک جذب کلسیم،ستون فقرات پایداری مکانیکی اسکلت وبازدهی عضلانی به شمارمیرود.وقتی سطح این ماده مغذی به شدت افت کند،استخوانها تراکم خود را از دست داده ودربزرگسالان پدیدهای به نام«استئومالاسی»یا همان نرمی استخوان رخ میدهد؛ آسیبی که درکودکان به شکل راشیتیسم خود را نشان میدهد.نکته گمراهکننده این است که افت این ویتامین درمراحل اولیه هیچ علامت مشخص و آشکاری ندارد. فرد ماهها درگیرکاهش تدریجی ذخایربدنی است بدون آن که دردی حس کند،تا زمانی که کاهش جذب کلسیم،اعصاب محیطی وساختارماهیچهها را هدف قراردهد.
وقتی بلند شدن ازصندلی یک پروژه میشود
واضحترین علامت بالینی درکمبودهای پیشرفته،اختلال درتوان عضلات پروگزیمال (عضلات نزدیک به تنه)است.دراین حالت فرد هنگام برخاستن ازصندلی،برخاستن اززمین یا بالارفتن ازپلهها احساس ضعف عمیق میکند.همزمان با ضعف عضلانی،دردهای مبهم ومالشی دراستخوانهای کمر،دندهها، لگن و ساق پا پدیدار میشود که بدون هیچ آسیب یا فشارفیزیکی قبلی شکل میگیرند.دروضعیتهای شدیدتربه دلیل افت ثانویه سطح کلسیم در جریان خون، بیمارممکن است دچاراسپاسمهای دردناک،گزگز دوردهان یا نوک انگشتان واحساس قفلشدگی عضلات شود؛ نشانههایی که درصورت تداوم، ریسک زمینخوردنهای پرخطر وشکستگیهای خودبهخودی استخوان را به شدت بالا میبرند.
چه کسانی بیشتر باید حواسشان جمع باشد؟
سالمندان به دلیل کاهش توان سنتزپوستی، افراد با رنگ پوست تیره به علت حضور ملانین بیشترکه مانع جذب اشعه فرابنفش است، وافراد چاق به دلیل به دام افتادن این ویتامین محلول دربافت چربی،درصدرجدول خطرقراردارند.همچنین افرادی با اختلالات گوارشی مانند سلیاک یاکرون که جذب چربی درآنها مختل است، به همراه مصرفکنندگان برخی داروهای ضدتشنج وافراد مبتلابه نارسایی مزمن کبدی وکلیوی، توانایی حفظ چرخه متابولیک این ویتامین را ازدست میدهند.
هردردی را پای این ویتامین ننویسید
گرچه نشانههای ذکرشده جدی هستند، اما نباید دچارخطای تعمیم شد؛هرکوفتگی، بیحوصلگی یا دردی نشانه مستقیم افت این ویتامین نیست. تشخیص دقیق صرفاً ازطریق آزمایش خون و سنجش سطح«۲۵-هیدروکسی ویتامینD» امکانپذیراست، هرچند پروتکلهای درمانی غربالگری روتین را برای تمام افراد بدون علامت توصیه نمیکنند.
چالش خطرناکتر،رفتارخوددرمانی وهجوم به مصرف دوزهای فوقالعاده بالایا تزریقهای غیرضروری است. ویتامینD برخلاف ویتامینهای محلول درآب،دربافتهای چربی وکبد رسوب میکند. انباشت بیش ازحدآن موجب مسمومیت شدید، هایپرکلسمی(افزایش خطرناک کلسیم خون)،رسوب کلسیم دربافتهای نرم، نارسایی حادکلیوی وتشکیل سنگهای کلیوی میشود.
با این نشانهها چه باید کرد؟
برخورد با نشانههای خستگی مزمن یا ضعف اسکلتی ،نیازمند نگاهی بالینی وبه دورازرفتارهای هیجانی است.اگرمتوجه کاهش توان جسمی،دردهای منتشردرمفاصل واستخوانها شدید، یا در زمره گروههای آسیبپذیرقراردارید، نخستین گام مراجعه به پزشک برای انجام آزمایشهای تشخیصی است. تنظیم سطح خونی این ویتامین باید تحت پروتکل مشخص، با دوز درمانی کنترلشده و پایش دورهای انجام گیرد تا بدون تحمیل عوارض سمی، سلامت ساختاراستخوانی و عضلانی بدن بازیابی شود.