پیام فارس - اکو ایران /متن پیش رو در اکو ایران منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
در رابطه با آخرین تحولات منطقه نشریه والاستریت ژورنال از افراد آگاهی نقل میکند که ایران و عمان روز چهارشنبه در حال نهایی کردن پیشنویس توافقی بودند که هدف آن بازگشایی تنگه هرمز است؛ توافقی که به تهران امکان نظارت بر کشتیهای ورودی به خلیج فارس را میدهد، اما اجازه دریافت عوارض یا حق عبور و هزینههای خدماتی از کشتیها را به ایران نخواهد داد.
به گفته این منابع، طرفین بر سر اصول اصلی این پیشنویس که یک مسیر ورودی در نزدیکی سواحل ایران و یک مسیر خروجی در نزدیکی عمان ایجاد میکند، به توافق رسیدهاند و متن آن را در اختیار ایالات متحده، کشورهای منطقه و رهبران عالی ایران قرار دادهاند؛ بااینحال، این توافق همچنان نیازمند تأیید نهایی مقامات عالی ایران است.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، به خبرنگاران گفت ایران و عمان برای ایجاد یک مسیر امن در تنگه هرمز به توافق رسیدهاند و تدوین چارچوب کلی مفاد این توافق در حال تکمیل است.
بااینحال، هنوز این احتمال وجود دارد که توافق نهایی نشود یا حتی در صورت امضا نیز به بازگشایی تنگه منجر نگردد. کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، به رسانههای دولتی گفت توافق با عمان لزوماً به معنای باز شدن این آبراه نیست، مگر آنکه آمریکا شرایطی را که جزئیات آن اعلام نشده است، بپذیرد.
بر اساس پیشنویس این توافق که مدت اعتبار آن ۶۰ روز خواهد بود، کشتیهایی که وارد تنگه میشوند از مسیر نزدیکتر به سواحل ایران و با هماهنگی تهران عبور خواهند کرد و کشتیهای خروجی از مسیر واقع در آبهای عمان و با هماهنگی مسقط استفاده خواهند کرد.
به گفته منابع آگاه، اگرچه این توافق دریافت عوارض یا هزینه عبور از کشتیها را منتفی میکند، اما ممکن است ایران همچنان بتواند کمکهای داوطلبانهای را برای پوشش هزینههایی مانند تأمین امنیت، عملیات جستوجو و نجات دریافت کند.
در صورت اعلام رسمی این توافق، آمریکا و ایران بار دیگر بر سر میز مذاکره خواهند نشست تا درباره موضوعاتی از جمله برنامه هستهای ایران و کاهش تحریمهای مالی گفتوگو کنند.
نگرانیها از محتوای توافق احتمالی یا آینده آن
کشورهای حاشیه خلیج فارس نگراناند که این توافق نفوذ ایران بر این آبراه حیاتی را تثبیت کند.
الن والد، پژوهشگر ارشد مرکز انرژی جهانی شورای آتلانتیک، گفت: «سؤال این است که آیا دولت ترامپ متوجه است که این توافق بهطور ضمنی کنترل تردد کشتیها را به ایران واگذار میکند یا نه. اگر تولیدکنندگان نفت خلیج فارس از مسیرهایی استفاده کنند که مستلزم تأیید ایران باشد، در واقع کنترل تنگه هرمز را به نظام ایران واگذار کردهاند.»
ایالات متحده بارها تأکید کرده است که ایران کنترل تنگه هرمز را در اختیار ندارد و اجازه نخواهد یافت چنین کنترلی به دست آورد.
برخی از این منابع گفتند عمان و قطر در تلاشاند مشوقهایی مانند معافیتهای تحریمی برای فروش نفت ایران را نیز در متن توافق بگنجانند. این اقدام میتواند به تثبیت توافق کمک کند، اما ممکن است به دلیل نیاز به نهایی شدن جزئیات، اعلام رسمی آن را به تأخیر بیندازد.
صنم وکیل، مدیر بخش خاورمیانه اندیشکده چتمهاوس در لندن، گفت توافق بر سر هرمز احتمالاً به توقفی تازه در درگیریها منجر خواهد شد، اما راه رسیدن به یک توافق نهایی همچنان طولانی است. او گفت: «تهران و واشنگتن هر دو انگیزههای روشنی برای خریدن زمان و حفظ آرامش تا هر زمان ممکن دارند. این مسیر بدون فراز و نشیب نخواهد بود و هر دو طرف محاسبه میکنند که ممکن است پس از انتخابات نوامبر یا همزمان با آن، دور دیگری از تنشها آغاز شود.»
عمان مذاکرات خود را با دیگر کشورهای خلیج فارس که در تلاشاند مانع از آن شوند که ایران حق وتوی عبور محمولههای انرژی را به دست آورد، از نزدیک هماهنگ کرده است. مقامهای کشورهای خلیج فارس نگراناند که این توافق موقت فرصتی در اختیار ایران قرار دهد تا کنترل دائمی خود بر تنگه هرمز را تثبیت کرده و اهرم فشار خود بر همسایگان عرب را حفظ کند.
بااینحال، مقامهای این کشورها اذعان دارند که در شرایط کنونی، توافق موقت با ایران شاید بهترین گزینه موجود باشد؛ زیرا سپاه پاسداران در هفتههای اخیر نشان داده است که بدون توجه به واکنش آمریکا، آماده تشدید تنشها و افزایش هزینههای جنگ برای واشنگتن و متحدان منطقهای آن است.
به گفته افراد آگاه، کشورهای خلیج فارس از آنچه فقدان یک راهبرد روشن از سوی آمریکا در جنگی میدانند که هرچه بیشتر طول میکشد و سرزمینهای آنها را در معرض حملات مکرر ایران قرار میدهد، ابراز نارضایتی کردهاند.