پیام فارس - کیهان /متن پیش رو در کیهان منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
روز صد و ششم جنگ، روز آشکار شدن فشار شدید تبعات جنگ بر دولت ترامپ بود.
در حالی که او قبلاً وانمود میکرد بر اوضاع مسلط است و عجلهای برای توافق با ایران ندارد، خبرهای جدید از وضعیت اورژانسی وی حکایت میکنند. به عبارت دیگر تابآوری و استقامت ایران و برگرداندن ورق جنگ و تبدیل جنگ به نبردی فرسایشی موجب بحران شدید در آمریکا شده است.
مرور برخی ابعاد این بحران روشن میکند که چرا در به در توافقی نیم بند با ایران است و برای رسیدن آن، مرتکب تهدید و تنشهای محدود میشود و در عین حال سعی میکند فن بدل بزند و جای طرف پیروز و طلبکار یعنی ایران را با خود به عنوان طرف شکست خورده عوض کند؟
بازار ![]()
وضعیت بحرانی اقتصاد آمریکا
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا دیروز گفت با توجه به روند پیشرفت مذاکرات، انتظار میرود توافق صلح با ایران «احتمالاً تا پایان همین هفته (میلادی) یا اوایل هفته آینده نهائی شود.»
او در عین حال، درباره پیامدهای جنگ علیه ایران افزود: «ما درک میکنیم که در ماههای اخیر شرایط سختی سپری شد و افزایش بهای انرژی بخش زیادی از رشد دستمزدها را بلعید، اما ما در حال عبور از این وضعیت بحرانی هستیم.»
وضعیت بحرانی ذخایر سوخت آمریکا
همزمان با این اعتراف به وضعیت بحرانی آمریکا، شبکه سیانان گزارش داد که جنگ با ایران، مخازن حیاتی نفت آمریکا را به مرز بحران رسانده است. در این گزارش آمده است: مخازن نفتی کاشینگ در ایالت اوکلاهاما، یکی از مهمترین مراکز ذخیرهسازی و قیمتگذاری نفت خام آمریکا، به پایینترین سطوح هشدار رسیده؛ موضوعی که نگرانیها درباره امنیت انرژی آمریکا و احتمال جهش دوباره قیمت نفت در پی تنشهای خاورمیانه را افزایش داده است.
بر اساس دادههای اداره اطلاعات انرژی آمریکا، ذخایر نفت خام در مرکز کاشینگ به حدود ۲۱.۶ میلیون بشکه کاهش یافته؛ رقمی که تنها اندکی بالاتر از سطح بحرانی ۲۰ میلیون بشکه قرار دارد. این در حالی است که در شرایط معمول، حجم ذخایر این مرکز حدود ۴۰ میلیون بشکه است و ظرفیت کلی آن به ۷۵ میلیون بشکه میرسد.
سیانان افزود: کاشینگ که به «تقاطع خطوط لوله جهان» مشهور است، نقشی کلیدی در بازار نفت آمریکا دارد و نفت خام وست تگزاس اینترمدیت، شاخص اصلی نفت آمریکا، در این مرکز ذخیره و قیمتگذاری میشود. کاهش شدید ذخایر این منطقه، نشانهای از فشار فزاینده بر سیستم تأمین انرژی آمریکا به شمار میرود.
فشار بحران ذخایر جهانی نفت بر ترامپ
روزنامه نیویورک تایمز از زاویه دیگری به وضعیت بحرانزده و تحت فشار دولت آمریکا پرداخت و نوشت: کاهش شدید ذخایر نفت جهان به ترامپ برای رسیدن به توافق فشار مضاعف وارد کرده است. جهان با سرعت بالایی در حال تخلیه ذخایر نفت خود است و این امر فشارها را بر ترامپ برای دستیابی به توافقی با ایران که جریان سوخت را مجدداً در خلیجفارس برقرار کند، افزایش داده است.
ذخایر عظیم نفت، بنزین و دیگر سوختها تاکنون به جبران کمبود عرضه در بازار انرژی جهان که ناشی از جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران است، کمک کردهاند؛ اما این ذخایر در برخی نقاط رو به اتمام هستند. از سوی دیگر، کشورهای حوزه خلیجفارس نه از روی انتخاب، بلکه به اجبار در حال انبار کردن نفت هستند؛ چرا که بسته شدن تنگه هرمز به این معناست که آنها میتوانند نفت بسیار کمتری نسبت به شرایط عادی بفروشند. تخلیه ذخایر استراتژیک نفت، توان دولت آمریکا را برای حمایت از بازار در صورت شکست مذاکرات یا تداوم محدودیتهای کشتیرانی، به شدت کاهش خواهد داد.
در همین حال خاویر بلاس کارشناس انرژی میگوید ترامپ بازار نفت را آرام کرد. توافق، اهرم تعیین قیمت نفت را از ایران گرفت. نفت برنت به حدود ۸۸ دلار رسیده (کمترین در ۳ ماه اخیر) و همزمان اختلاف قیمت قراردادهای آینده کمتر شده. یعنی نگرانی بازار از کمبود کوتاهمدت نفت کاهش یافته و فشار صعودی بازار ضعیفتر شده.
زمان به نفع آمریکا نیست
در همین حال اندیشکده آمریکایی شورای آتلانتیک هشدار داد که زمان به نفع آمریکا پیش نمیرود. این اندیشکده در تحلیل جدید خود آورده است: زمان ممکن است به نفع ایالات متحده نباشد، زیرا ایران بارها توانایی فوقالعادهای در تحمل درد، تابآوری و تحمل سختیها در مسیر دستیابی به اهداف راهبردی خود نشان داده است. در عین حال، بازارها توانایی عجیبی در نادیده گرفتن پیامدهای فاجعهبار با احتمال وقوع پایین دارند، تا لحظهای که این پیامدها ناگهان به واقعیتهای اجتنابناپذیر تبدیل میشوند. ایالات متحده باید به دنبال بهترین توافق ناقص ممکن باشد، زیرا پیگیری یک نتیجه ایدهآل ممکن است در نهایت احتمال وقوع یک فاجعه را افزایش دهد. آنچه تاکنون رخ داده، هزینهای است که پرداخت شده است.
نشان «احمقانهترین جنگ» برای ترامپ
دیروز «اندِرز اسلوند اقتصاددان آمریکایی- سوئدی» درباره جنگافروزی نافرجام ترامپ تأکید کرد: هیچ جنگی از سوی آمریکا طی هفت دهه گذشته، احمقانهتر از جنگ ترامپ علیه ایران نبوده؛ نه تنها هیچ دستاوردی نداشته، بلکه هزینهای سرسامآور هم به دنبال داشته است.
همزمان، شبکه سیانان با استناد به نظرسنجیهای جدید گفت: ۸۱ درصد آمریکاییها مخالف جنگ ایران هستند. از هر ۵ جوان آمریکایی، ۴ نفر میگویند که جنگ ایران ارزشش را ندارد. این عدد با میزان نامحبوبی سیاست خارجی ترامپ میان جوانان که ۷۷ است، همخوانی تقریباً کاملی دارد. جنگ ایران باعث ریزش حمایت ترامپ میان جوانان آمریکایی شده است.
تریتا پارسی، معاون اندیشکده آمریکایی کوئینسی در همین زمینه معتقد است: ترامپ به یک توافق نیاز دارد! این جنگ ضربه سنگینی به جایگاه سیاسی او زده؛ حتی میان جمهوریخواهان جوان. در حالی که او در انتخابات ۲۰۲۴ با ۹ درصد اختلاف از کامالا هریس جلوتر بود، حالا میزان رضایت خالص از عملکردش در سیاست خارجی به منفی ۴۰ درصد سقوط کرده است. همچنین در میان جمهوریخواهان جوان، محبوبیت او درباره جنگ با ایران به منفی ۱۴ درصد رسیده است.
چیرگی راهبرد نظامی ایران بر آمریکا
از سوی دیگر، مایکل فرومن، رئیس شورای روابط خارجی آمریکا در تحلیلی نوشت: جنگ با جمهوری اسلامی نشان داد قدرت نظامی، بهتنهائی قادر به بازطراحی نظم منطقهای نیست. او سه پیامد اصلی این جنگ را وضعیت تنگه هرمز، تحول در جنگ نامتقارن و تاثیر بر ائتلافهای آمریکا در خاورمیانه دانست و هشدار داد: محدود شدن آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز میتواند به الگویی برای سایر گذرگاههای راهبردی جهان تبدیل شود.
او همچنین تأکید کرد: ایران همچنان توانسته با ابزارهای کمهزینه مانند پهپادها و موشکها منافع آمریکا و متحدانش را به چالش بکشد. جنگ اخیر نشان داد تجهیزات ارزان نیز میتوانند سامانههای پیشرفته و پرهزینه را تهدید کنند.
فرومن همچنین نوشت: حملات به اهدافی در کشورهای عربی خلیجفارس، نگرانیهایی درباره هزینههای همکاری امنیتی با آمریکا ایجاد کرده و ممکن است برخی شرکای منطقهای را به سمت نزدیکی بیشتر به روسیه، چین یا توافق مستقیم با جمهوری اسلامی سوق دهد.
روایت اسپکتیتور از درماندگی ترامپ
نشریه اسپکتیتور در تحلیلی خاطرنشان کرد: دولت دونالد ترامپ بدون درک کامل از ماهیت جمهوری اسلامی وارد رویارویی با حکومت ایران شده و اکنون در موقعیتی قرار دارد که نه از حمایت کافی برای تشدید جنگ برخوردار است و نه میتواند تهران را به پذیرش خواستههای خود وادار کند.
جاناتان اسپایر، نویسنده این یادداشت، به مواضع متناقض ترامپ درباره ایران اشاره کرده و نوشته است: کاخ سفید میان تهدید نظامی و تلاش برای دستیابی به توافق در نوسان است. توافق احتمالی مورد بحث بیشتر بر بازگشایی تنگه هرمز و ادامه مذاکرات متمرکز است و نشانهای از محدودیت برنامه موشکی یا شبکه نیروهای همپیمان جمهوری اسلامی در آن دیده نمیشود. واشنگتن توان نظامی لازم برای افزایش فشار بر ایران را دارد، اما فاقد اراده سیاسی و حمایت عمومی برای گسترش جنگ است.
ایرانیها متقاعد شدهاند که آمریکا را وادار به عقبنشینی کردند
ژنرال بازنشسته ۴ ستاره جک کین در مصاحبه با فاکس نیوز از اینکه ترامپ نتوانسته ایران را از پا درآورد و حالا دنبال توافق است، انتقاد کرد و گفت: آنها (ایرانیها) به ما کافران نگاه میکنند و میگویند: «بله، میتوانید به آنها بگویید نگران نباشید، هیچ اتفاقی نمیافتد». مشکل من با این معامله این است که ما ایران را فقط کمی کبود (آسیبدیده) اما سالم و دستنخورده رها میکنیم. آنها از اینجا خارج میشوند در حالی که متقاعد شدهاند آمریکا وادار به عقبنشینی شد. ما داراییهای آنها را آزاد میکنیم. اینجا جایی نیست که ما شروع کردیم. یادتان باشد ما شروع کردیم به تضعیف این رژیم، نابود کردن قابلیتهایش، جلوگیری از اینکه در منطقه شکارچی باشد، حمایت از گروههای نیابتی و البته نداشتن هیچ قابلیت هستهای.
ایرانیها الان پشت فرمان نشستهاند
در همین حال جان مرشایمر نظریهپرداز ارشد آمریکایی گفته است: تنها چاره بیچارگیِ ترامپ، گدایی یک توافق از ایران است که شاید چارهای برای او شود فکر میکنم در این نقطه، رئیسجمهور ترامپ به شدت ناامید است. او عواقب اقتصادی این جنگ را کاملاًً درک میکند. تنگهها بسته شدهاند، اقتصاد در حال نابودی است و انتخابات میاندورهای در پیش است. اگر کنگره را از دست بدهد، ممکن است استیضاح شود. بنابراین او به شدت به یک توافق نیاز دارد. اما ایران الان پشت فرمان نشسته. ایران جنگ را ضعیفتر شروع کرد، اما الان اینطور نیست. آنها مستقیماً به اسرائیل حمله کردند. آنها حاضر و آمادهاند که تشدید تنش را ادامه دهند. آنها هیچ امتیازی به ترامپ نخواهند داد و هیچ معاملهای که از دید آمریکاییها و اسرائیلیها «مطلوب» باشد را قبول نمیکنند.
مرشایمر افزود: مشکل ترامپ این است که او نمیتواند ایرانیها را وادار کند به چیزی که از نظر آمریکا و اسرائیل معامله خوبی باشد تن دهند. ایرانیها الان در موقعیت قدرت هستند و پشت فرمان نشستهاند. ایرانیها جنگ را در ۲۸ فوریه امسال شروع کردند و حالا کاملاًً آماده و مشتاق هستند که نردبان تشدید تنش را با ما و با اسرائیل بالا بروند. آنها احساس میکنند پشت فرمان هستند. پس مردی که قول داده بود «جنگ جدید شروع نمیکنیم»، حالا در یک جنگ گیر افتاده و التماس میکند که از آن خارج شود.
مرشایمر خاطر نشان کرد: ایرانیها بهخوبی درک کردهاند که ابتکار عمل و سکان هدایت اوضاع در دستان آنهاست و با این آگاهی پیش میروند. تهران در هر مرحله از بالا رفتن از نردبان تنش، موفق عمل کرده و تقریباً در تمامی تقابلها پیروز میدان بوده است. مقایسه وضعیت کنونی با ابتدای جنگ نشان میدهد که توازن قوا میان ایران در یکسو، و اسرائیل و ایالات متحده در سوی دیگر، دچار تغییرات شگفتانگیزی شده است.
عملیات تصرف اورانیوم عملی نیست
شبکه CNN با انتشار گزارشی خبر داد که ارتش آمریکا طرحی محرمانه برای تصرف اورانیوم غنیشده ایران آماده کرده بود اما با محاسبه تلفات سنگینی که متحمل میشد، آن را کنار گذاشت. این برنامهریزی آنقدر محرمانه بود که برخی از فرماندهان ارشد ارتش، از جمله رئیس ستاد مشترک نیروهای مسلح، دن کین، ماه گذشته ناچار شدند نشستهای خود با مقامات ارشد ناتو در اروپا را بهطور ناگهانی ترک کرده و بهسرعت به مقر سنتکام در فلوریدا بروند. در نهایت، ترامپ این طرح را کنار گذاشت؛ زیرا نگران تأثیر چنین اقدامی بر بازارهای جهانی، احتمال واکنش بسیار گستردهتر ایران، و تلفات بالای احتمالی در اجرای چنین عملیاتی بود.
محاسبه نادرست از ایران و هشت بار عقبنشینی ترامپ
شبکه MS NOW با بیان این مطلب که ترامپ تاکنون چند بار ضربالاجلهایش به ایران را لغو کرده و از عهده آنها برنیامده، گفت: تصمیم روز پنجشنبه ترامپ مبنی بر لغو حملات نظامی برنامهریزیشده علیه ایران، تازهترین عقبنشینی او در چرخه چندماهه تهدیدها، ضربالاجلها و تمدیدهایی است که بارها تکرار شده است. بررسی سخنرانیها، مصاحبهها و مطالب ترامپ در شبکههای اجتماعی نشان میدهد که از زمان آغاز این جنگ در ۲۸ فوریه تاکنون، ترامپ حداقل ۸ بار علناً ضربالاجلهایی را برای اقدام نظامی علیه ایران تعیین کرده، اما در نهایت از لغو آنها خبر داده است.
این شبکه افزود: سرنگونی بالگرد آمریکایی نشان داد که جنگ ترامپ فقط باعث شده ایران جسورتر شود. ترامپ در روزهای ابتدائی جنگ به طرفدارانش گفته بود که کار ایران «در همان ساعت اول تمام شد.» اما حالا رگبار جدید موشکهای ایران و سرنگونی بالگرد آمریکایی، بیانگر وضعیت موجود هستند. نظام ایران نه تنها موقعیت خودش را حفظ کرده است، بلکه نسبت به قبل از آغاز جنگ توسط آمریکا بهمراتب تهاجمیتر عمل میکند.
قرار نبود اوضاع اینگونه پیش برود. ترامپ فکر میکرد که اقتصاد ایران در حال فروپاشی است، مردم ناراضی هستند و حکومت ایران پیش از آنکه تصمیم به تلافی از طریق بستن تنگه هرمز بگیرد، فرو میپاشد یا تسلیم میشود و برنامه هستهای ایران هم به یک خاطره تبدیل خواهد شد. اما هیچکدام از فرضیات ترامپ درست از آب درنیامد. زیرا ساختار سیاسی ایران منسجمتر و مستحکمتر از پیشبینیهای کاخ سفید بود.
درس خارقالعادهای که ایران به آمریکا داد
«دروغهای مداوم ترامپ در رابطه با توان نظامی ایران و درسهای خارقالعاده جنگ». این عنوان تحلیل نشریه نشنال ریویو است که مینویسد: ادعای فتح و پیروزی در جنگ با ایران پوشالی بود. تداوم حملات موشکی و پهپادی ایران به مواضع اسرائیل و پایگاههای ایالات متحده در بحرین، کویت و اردن، خط بطلانی بر ادعاهای مکرر کاخ سفید مبنی بر نابودی توان نظامی ایران کشیده است. شلیک نزدیک به ۳۰ موشک بالستیک به سمت اسرائیل و هدف قرار گرفتن ۲۱ نقطه از پایگاههای فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) از جمله ناوگان پنجم در بحرین و پایگاه علیالسالم در کویت، نشان میدهد که راهبرد نظامی واشنگتن در از بین بردن تهدیدات موشکی به اهداف خود دست نیافته است.
اگرچه رئیسجمهور آمریکا پیشتر مدعی شده بود ارتش ایران متلاشی شده و تنها حدود ۲۱ تا ۲۲ درصد از موشکهایش باقی مانده است، اما گزارشهای میدانی تأیید میکنند تهران دسترسی به ۳۰ سایت موشکی از ۳۳ سایت تحت کنترل خود در تنگه هرمز را مجدداً احیا کرده است. اوج این رویارویی، سرنگونی یک بالگرد تهاجمی آپاچی ارتش آمریکا توسط پهپاد شاهد ایران در سواحل عمان بود؛ رویدادی که به وضوح نشان داد توانمندی دفاعی و تهاجمی ایران برخلاف لافزنیهای سیاسی، فرسنگها با نابودی کامل فاصله دارد.
نویسنده همچنین خاطر نشان کرد: واکنشهای متناقض دونالد ترامپ عمق سردرگمی استراتژیک واشنگتن را آشکار ساخت؛ وی در گفتوگو با والاستریت ژورنال این رخداد بزرگ را به دلیل عدم جراحت جدی خلبانان «کماهمیت» جلوه داد، اما تنها چند ساعت بعد، ناگهان تغییر موضع داد و فرمان حملات تلافیجویانه را صادر کرد. این تزلزل آشکار در کنار آمارهای نگرانکننده داخلی مانند رسیدن نرخ تورم ماه می به ۴.۲ درصد، اعتماد افکار عمومی را به مدیریت بحران توسط رئیسجمهوری که در آستانه ۸۰ سالگی است، به شدت تضعیف کرده است.
حملات تلافیجویانه هوائی و دریایی سنتکام به رادارهای نظارتی و ایستگاههای کنترل زمینی ایران در تنگه هرمز، پرده از واقعیت هولناک بازسازی سریع زیرساختهای نظامی تهران در دوره موسوم به آتشبس برداشت. تصاویر ماهوارهای نشان میدهند ارتش ایران با سرعتی چشمگیر ۵۰ دهانه تونل از مجموع ۶۹ تونل آسیبدیده در ۱۸ تأسیسات موشکی زیرزمینی را بازگشایی و جادههای ناهموار را برای تردد مجدد پرتابگرها بازسازی کرده است. اتکای کاخ سفید به مذاکرهکنندگان ناشی در حوزه املاک منهتن مانند جرد کوشنر و استیو ویتکوف، عملاً فرصت بازسازی را به ملوک طوایف نظامی تهران هدیه داد و مسیر دستیابی به یک پیروزی پایدار را به بنبست کشاند.
شکستی فراتر از جنگ ویتنام و عراق
برونو مکآئس نویسنده و تحلیلگر ژئوپلیتیک پرتغالی ابعاد جنگ را بسیار گسترده میداند و مینویسد: این جنگ با ویتنام، افغانستان یا عراق فرق دارد. آنها برای آمریکا شکست سیاسی بودند، نه شکست نظامی. اما ایران یک شکست نظامی است.
همچنین کریستیانو کاروش تحلیلگر شبکه کارشناس دویچهوله آلمان گفت: برتری نظامی لزوماً معادل بازدارندگی نیست؛ آمریکا در ایجاد بازدارندگی علیه ایران شکست خورده است. حقیقت برخلاف ادعای ترامپ است؛ ایران در موقعیت برتر قرار دارد و ایالات متحده برای بازپسگیری کنترل اوضاع، دستوپا میزند.