پیام فارس

آخرين مطالب

مخاطب خاص یا عام؛ مسئله این است فرهنگي

مخاطب خاص یا عام؛ مسئله این است
  بزرگنمايي:

پیام فارس- مبحث توجه به مخاطب عام و خاص در سینمای مستند از جمله مولفه هایی است که موافقان و منتقدان خود را دارد.

اگرچه اقبال عمومی که در سالهای اخیر نسبت به سینمای مستند شکل گرفته است را می توان شمه ای از موفقیت این جنس از سینما و مصداقی از افزایش آگاهی مخاطبان در مواجهه با سینمای مستند و در نتیجه اقبال ایشان دانست اما روی دیگر این تغییر از سوی برخی از مستندسازان تحلیل رفتن سینمای مستند است.

در این معنا اگرچه به نظر می رسد جنسی از افزایش آگاهی، شمار مخاطبان سینمای مستند را افزایش داده است اما مستندسازان منتقد این موضوع عقیده دارند که این اقبال نشان می دهد که تولیدات مستند دیگر رویکردی خاص و منحصربه فرد ندارند و در تلاش برای دیده شدن از سوی مخاطب عادی دست به تغییر این سینما و تقلید از مولفه های مقبول در سینمای داستانی زده اند.

بر این اساس محمدصادق جعفری کارگردان مستندساز و عضو انجمن مستندسازان سینمای ایران در گفت وگو با خبرنگار بیان کرد: ارتباط صرف با مخاطب خاص کمیت مخاطبان را نقض می‌کند و ارتباط صرف با مخاطب عام کیفیت فیلم را زیر سؤال می‌برد؛ در نتیجه سینمای مستند برای برقراری ارتباط با مخاطب عام باید روایتی را انتخاب کند که این مخاطب همانند سینمای داستانی پای فیلم بنشیند.

در سینمای مستند فیلم برای «مخاطب خاص» تولید می‌شود

فیلم‌های مستند، مخاطبان هدف‌گذاری‌شده‌تری دارندمرتضی پایه‌شناس مستندساز دیگر در این باره اظهار داشت: فیلم در سینمای داستانی معمولاً برای مخاطب عام تولید می‌شود. عام یعنی تلاش برای جذب حداکثری تمام کسانی که با فیلم مواجه می‌شوند؛ اما در سینمای مستند فیلم برای «مخاطب خاص» تولید می‌شود. خاص یعنی هدفمند و نه لزوماً کم. منظورم این است که فیلم‌های مستند، مخاطبان هدف‌گذاری‌شده‌تری دارند.

وی افزود: مثلاً ممکن است مخاطب خاص یک فیلم مستند سربازان باشند، مخاطب خاص فیلم دیگری دانش آموزان باشند، مخاطب خاص فیلم دیگری کارکنان شرکت نفت باشند و مخاطب خاص فیلم دیگری مردم یک شهر بخصوص باشند. گاهی هم مخاطب خاص یک فیلم، تمام مردم یک کشور و یا یک منطقه یا جهان هستند. می‌خواهم توجه‌تان را به این موضوع جلب کنم که شناخت و هدف‌گذاری مخاطب در فیلم مستند بسیار مرحلهٔ مهمی است که باید در شروع کار، تیم تولید به آن فکر کنند؛ اما مشکل آن‌جاست که این روند معمولاً در مرحله نمایش دچار خدشه می‌شود. فیلم‌هایی که برای مخاطبی خاص آماده شدند، معمولاً برای رسیدن به دست آن‌ها دچار مشکل هستند.

نمایش فیلم مستند از کانال غیرمناسب، برای مخاطب غیرهدف، خطر بدبینی بیننده به کلیت سینمای مستند دارداین مستندساز ابراز کرد: فیلم‌های مستند بدون هیچ هدف‌گذاری مشخصی و با الگوی سینمای داستانی، به دنبال پخش حداکثری و جذب مخاطبان عام هستند و چند مدتی است که شنیده می‌شود فلان فیلم چه فروش خوبی در گیشه داشته است، پس حتماً فیلم خوبی است و باید از آن الگو پیروی کنیم. بر این اساس دنیای قضاوتشان همان دنیای سینمای داستانی است. شاید یک فیلم مستند تنها مناسب اکران در دانشگاه‌ها باشد و نه در سایت‌های اینترنتی، شاید یک فیلم مستند مناسب نمایش در فرهنگسراها باشد و به درد نمایش از تلویزیون نخورد، یا فیلمی که باید از تلویزیون پخش شود مناسب اکران در جشنواره‌ها نباشد. نمایش هر فیلم مستند از کانال غیر مناسب آن، برای مخاطب غیر هدف، این خطر را دارد که بیننده نسبت به کلیت سینمای مستند بدبین شود و بگوید سینمای مستند برای من جذاب نیست و از سینمای مستند دورتر شود.

مخاطب خاص یا عام؛ مسئله این است

مشاهده‌گری ساده‌ترین شکل سینمای مستند است

این شیوه از ورود به موضوعات همواره این خطر را دارد که سینمای مستند از حقیقت و رعایت اصل بیطرفی فاصله گرفته و در تلاش برای دیده شدن به سمت رویکردی دست کاری شده حرکت کند.

حامد عزیزی مستندساز در تایید این گزاره گفت: وظیفه اصلی سینما این است که پول دربیاورد. یعنی به هرحال سینما یک صنعت است اما این که این صنعت تا چه اندازه می تواند در دام یک فضای تجاری و اقتصادی خودش را رها سازد و از پیکره و جوهره اصلی اش فاصله بگیرد، سوالی است که مدیران و کسانی که فیلم می سازند و کسانی که فیلم می بینند باید همواره از خودشان بپرسند که چگونه فیلمی بسازیم و جامعه را به سمت چگونه مخاطبی رهنمون شویم، چگونه مدیریت کنیم که فیلم هایی ساخته شوند که تولیدات با ارزش تر و بهتری باشند.

مشاهده گری ساده‌ترین شکل سینمای مستند استوی تاکید کرد: البته که سینمای مستند هنوز خیلی به سمت این دام عامی نگری نیفتاده است اما متاسفانه کشور ما از جمله کشورهایی است که وقتی آثار مستند آن را نگاه می‌کنید بیش از 98 درصد سوژه ها اجتماعی هستند. این تمرکز اغراق گونه بر سینمای اجتماعی نشان دهنده یک موضوع است و آن این که ما بیشتر مشاهده‌گر هستیم و نه خالق. مشاهده گری ساده‌ترین شکل سینمای مستند است که گاهی اوقات هم بسیار جذاب می شود اما قرار نیست که ما صرفا به سمت مشاهده گری برویم.

در سینمای مستند نیازی به افزایش مخاطب نیست

باتوجه به این موارد سینمای مستند با تاکید اغراق گونه بر یک ژانر تلاش دارد تا جذابیتی که باعث جذب مخاطب می شود را حفظ کند. جذابیتی که اگرچه شمار مخاطبان را افزایش می دهد اما به قیمت خالی شدن مستند از محتوا و از دست دادن تنوع آن می شود.

اگر به دنبال تاثیر آنی در تولیدات مستند هستیم، جوابی نخواهیم گرفتمهدی باقری کارگردان و تدوینگر سینمای مستند در این راستا گفت: اگر به دنبال تاثیر آنی در تولیدات مستند هستیم، جوابی نخواهیم گرفت. متاسفانه در یک دهه گذشته فیلم هایی که برای مخاطب عام در سینمای مستند ساخته شده باعث شد رویکردهای سینمای داستانی (نه رویکردهای زیبایی شناختی) را وارد سینمای مستند کنند.

این رویکرد موجب شده است تا 98 درصد تولیدات ما دچار بی توجهی شود و تمام توجهات، بودجه ها و نگاه ها، معطوف آن 2 درصد شود و پدیده هایی مانند سلبریتی سازی در سینمای مستند رخ دهد؛ کارهایی که در راستای دنبال کردن مخاطب عام در سینمای مستند انجام شده است.

این که در یک دهه گذشته دائم تاکید بر تولید مستند برای مخاطب عام شده است، صحیح نیستباقری تاکید کرد: حرف من وجود نداشتن این بخش از سینما نیست زیرا این قسمت هم حتما باید وجود داشته باشد اما این که در یک دهه گذشته دائم تاکید بر تولید مستند برای مخاطب عام شده است، صحیح نیست. فیلم‌هایی که بالاترین آمار رسمی از آن‌ها وجود دارد که از سوی بیشترین مخاطب عام دیده شده‌اند، کدام اند؟ آیا این آمار بیش از دو یا سه فیلم حدود 9 سال گذشته است؟ این سه یا چهار فیلم یا به عبارتی همان 2 درصد مذکور که تحت حمایت (نه صرف حمایت مادی که توجه و پیگیری مدیران) تولید شده اند تا چه میزان قرار است کارکرد اصلی سینمای مستند را که به عنوان اسناد دوره خود هستند، نمایندگی کنند؟ کدام یک از این فیلم ها که تاکیدشان صرفا بر مخاطب عام است باقی خواهند ماند؟ کمااینکه تجربه در مورد چنین فیلم هایی نشان می دهد آنان نه تنها آثار ماندگاری نیستند که پیامدهای ناگواری را هم از خود به جا گذاشته اند.

وی ادامه داد: وقتی به عنوان مدیر بر یک رویکرد نادرست پافشاری می کنید، توجه مستندسازان را به سمت آن نگاه معطوف می کنید و این سفره کوچک (منظورم سفره موضوعی است و نه صرف سفره پولی) مستندسازی را از آن چیزی هم که هست کوچکتر می سازید و توجه و رویکرد را به سمت یک نوع از مستندسازی می برید که نتیجه اش می شود آن چیزی که من در جشن خانه سینما به عنوان داور دیدم؛ که از 60 فیلمی که انتخاب شده است 12 فیلم شبیه به هم است. فیلم هایی با یک رویکرد و توجه ثابت به موضوعاتی که انتخاب می شود.

در هیچ جای دنیا مانند ایران نیست که مخاطب عام را به تماشای سینمای مستند بکشاننداین مستندساز در توضیح این مطلب که اساسا سینمای مستند نباید به دنبال جذب مخاطب باشد گفت: نیازی به افزایش مخاطب نیست؛ در هیچ جای دنیا مانند ایران نیست که مخاطب عام را به تماشای سینمای مستند بکشانند. همچنان که این اصرار برای جذب مخاطب عام به سینمای مستند در یک دهه گذشته آسیب‌زا بوده است.

باقری تاکید کرد: ذات و ماهیت سینمای مستند اساسا برای این طراحی نشده که مخاطبان عام در تعداد زیاد این سینما را ببنند باشند. فیلم ها و آثار مستند جایگاه خودشان را در آینده نشان می دهند؛ یعنی در آینده یا به عنوان اسنادی که از این کشور باقی می مانند اثر می‌گذارند و یا تاثیر نمی گذارند.

لینک کوتاه:
https://www.payamefars.ir/Fa/News/282659/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

اینفوگرافیک | آمار و ارقام بودجه شهرداری تهران در سال 1402 / سقف بودجه چقدر است؟

مأموریت ما حفظ و حراست از حقوق عامه و دفاع از بیت‌المال است

تهران برفی می شود/هوا سردتر می شود

نتایج نهایی پذیرش در «کاردانی» و کارشناسی» علمی کاربردی اعلام شد

آغاز پیش‌فروش بلیت قطارهای مسافری اسفندماه 1401

انقلاب اسلامی یک مسیر اشتباه را تغییر داد

عصرانه خبری شهرهای ایران در 12 بهمن‌ماه

امام جمعه اهل سنت تایباد: دهه فجر فرصتی برای بررسی نقاط ضعف و قوت است

فجر44| اجرای 300 هزار متر مربع آسفالت در 42 روستای داراب

زاکانی: انقلاب اسلامی این نوید را به ما داد که ما می توانیم/ آنچه نصیب ما شد «استقلال» بود؛ اینکه امروز برای خودمان تصمیم بگیریم/ انقلاب الگویی بود برای همه کسانی که در سراسر جهان می خواستند آزاد، اهل عدالت، استقلال طلب و معنویت خواه باشند

فجر44| بهره برداری از 70 طرح عمرانی در داراب/ اجرای 300 هزار متر مربع آسفالت در 42 روستا

افتتاح و خشت گذاری 8 مدرسه در اسلامشهر با حضور وزیر آموزش و پرورش

یاد زلزله‌زدگان خوی در لیگ والیبال زنده نگه داشته شد

110 طرح بخش کشاورزی فارس به بهره برداری می‌رسد

انتقال بیش از 230 میلیارد مترمکعب گاز طبیعی در کشور/ 8 بهمن رکورد تازه مقدار انتقال گاز ثبت شد

فارس من| مطالبه تحویل ربع‌سکه‌های بورسی در مراکز استان‌ها‌‌

آخرین قیمت دلار و یورو 12 بهمن 1401

اجرای ویژه برنامه‌های فرهنگی در مترو تهران به مناسبت دهه فجر انقلاب اسلامی

پارچه نویسی‌های نوستالژیک بهمن 1357 به تهران باز می‌گردد

افتتاح 216 میلیارد تومان پروژه در رفسنجان در دهه فجر

افتتاح نمایشگاه عکس رنگ و روغن در چرداول+تصاویر

آغاز مسابقات قهرمانی کشور و انتخابی تیم ملی ووشو مردان از فردا

قیمت روز خودرو‌های کارکرده و صفر کیلومتر 12 بهمن 1401

اجرای یک نمایش کاربردی در موزه عبرت

تدارک مساجد برای استقبال از ایام‌الله دهه فجر

آغاز سیزدهمین جشنواره فیلم فجر اصفهان از 17بهمن

مراسم بزرگداشت 12 بهمن در حرم امام خمینی (س)

برگزاری جشن بزرگ انقلاب در 19 بهمن

محدودیت‌های ترافیکی در محورهای مواصلاتی مازندران

تخریب تعدادی از خانه‌های روستایی کوهرنگ بر اثر بارش برف

آیین زنگ انقلاب در حسینیه جماران

دیدار اصحاب رسانه و خبرنگاران حوزه ایثار و شهادت با خانواده‌های معظم شهدا در مشهد مقدس

از رژه موتورسواران تا گلباران بیت امام(ره) به روایت تصویر

کریمی : ساعت کار کارکنان دستگاه های اجرایی و موسسات عمومی استان فارس اعلام شد

خبر‌های کوتاه خراسان رضوی 12 بهمن 1401

آخرین و جدیدترین آمار کرونایی در استان فارس تا 12بهمن 1401

آسیب‌های مسکن مهر در نهضت ملی رفع خواهد شد

ساکنان کدام کلانشهر آلوده‌ترین هوا را تنفس کرده‌اند؟

ضرورت آسیب شناسی طرح مسکن مهر در اجرای طرح نهضت ملی

اسامی داوران هفته بیست‌ودوم سری A لیگ دسته یک والیبال

نائب قهرمانی شهرداری چلیچه در جام فوتبال ساحلی خلیج همیشه فارس

سرمربی تیم ملی زیر 17 سال 28 بازیکن را به اردو فرا خواند

افتتاح نمایشگاه مدرسه انقلاب در شیراز

برترین اقتصاددانان کشور در مدرسه زمستانی اقتصاد توسعه شریف

احیای دوباره گفتمان وحدت از ثمرات پیروزی انقلاب اسلامی بود

الحاقات شهر فرودگاهی امام خمینی(ره) به رباط کریم، پرند و حسن آباد

اجرای طرح «بنام پدر» در راستای هم‌افزایی با مسافران در تهیه هدیه روز پدر

آمار واکسیناسیون کرونا در جهان؛ 12 بهمن

(ویدئو) سقوط بهمن در گردنه شاه منصوری کوهرنگ‌

گردهمایی اساتید درس انقلاب اسلامی دانشگاه‌های کشور در شیراز