پیام فارس - خراسان / «جراحتهای نامرئی» عنوان سرمقاله در روزنامه خراسان به قلم صادق غفوریان است که میتوانید آن را در ادامه بخوانید:
در ادبیات بحران، همواره خطکشی نانوشتهای میان ویرانیها وجود دارد؛ آوار بتنها، توقف شریانهای انرژی، نوسانات بازار و آمارهای رسمی خسارت، بیدرنگ در کانون عدسی رسانهها و میز تصمیمگیران مینشینند. برای این ویرانیهای عیان، بودجه تعریف میشود، ستادهای امداد شکل میگیرد و نقشههای راه تدوین میشود. اما در سایهسار همین فجایع مرئی، زلزلهای سهمگینتر و بیصدا در بطن ساختار زیستی جامعه رخ میدهد؛ آسیبهایی که در شمارش رسمی خسارتها نمیگنجند، اما اثر وضعی آنها تار و پود یک نسل را فرسوده و آرزوهای تاریخی آن را بر باد میدهد.
بزرگترین جنایت جنگ، حبس کردن جامعه در «اتاق انتظار زمان» است. تعلیق، چونان سمی تدریجی، گذار طبیعی زندگی را فلج میکند. همهچیز به فردایی نامعلوم موکول میشود و جانکاهترین پرسش جمعی شکل میگیرد؛ «آینده چه خواهد شد؟» این بلاتکلیفی، نهفقط یک تشویش ذهنی، بلکه اختلالی ریشهدار در امنیت روان جمعی است که قدرت خلق، تصمیمگیری و رؤیاپردازی را از جامعه سلب میکند.
در این مهندسی سکوت، زنجیرههای تخصصی و حیاتی جامعه متلاشی میشوند، بیآنکه دوربینی آن را ثبت کند. در لایههای معیشتی نیز بار سنگین جنگ بر دوش نامرئیترین اقشار قرار میگیرد. مشاغل روزمزد که هیچ ضریب تابآوری ندارند، پیکره گسترده صنعت گردشگری که بر پایه اعتماد و آرامش استوار است و جوانه نوپای سرمایهگذاریهای خرد که زیر ضربات عدم قطعیت پایمال میشوند، هرگز در تیتر اول اخبار جا نمیگیرند. اینان قربانیان خاموش فروپاشی ساختارهای تدریجیاند؛ کسانی که خانه و کارگاهشان ویران نشده، اما روزمرگی و بقایشان از بن ویران میشود.
مرمت پلها و بناها همواره از پس هر جنگی امکانپذیر است؛ سیمان و آجر و آهن جایگزینپذیرند. اما احیای عمری که در تعلیق گذشت، روانی که ملتهب شد، استعدادهایی که مجال شکوفایی نیافتند و شبکههای انسانی سالها تخصص که گسسته شدند، از عهده هیچ بسته حمایتی و مصوبه دولتی برنمیآید. جنگ واقعی در همان خلوت آدمها و در پستوی زندگیهایی جریان دارد که بیصدا متوقف میشوند؛ تاوان سنگینی که نه پیش چشم است و نه در ترازنامههای رسمی ثبت میشود، اما بذر ناکامی یک دوران را در دل خود میپروراند.
و اما اصل حرف
هنگامی که جامعه با یک آتشبس شکننده یا همان «نه جنگ، نه صلح» مواجه میشود، ممکن است «سرمایه اجتماعی» که نسل به نسل اندوخته شده است، رو به تحلیل برود. شاید تا این نقطه از یادداشت، مقدمهای بود برای یک جمله در خطاب به حکمرانان: باقی ماندن در وضعیت «بلاتکلیفی» و «ابهام» باعث فرسایش منابع و اتلاف فرصتهای استراتژیک میشود. خروج از این چالش، نخستین گام برای بازگشت به حوزه «پیشبینیپذیری» در سیاستهای ملی است.