پیام فارس - چهارم آبان ۱۴۰۱، حرم مطهر شاهچراغ صحنه هجوم کور تروریسمی بود که قصد داشت خلوت معنوی زائران را به خون بکشد؛ اما امروز، پس از گذشت چهار سال از آن غروب خونین، حضور روزافزون زائران و مجاوران در این حرم ، نشان می‌دهد که تهدید و گلوله نتوانست پیوند عمیق مردم را با این پناهگاه معنوی قطع کند.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما مرکز فارس ، درست در آستانه غروب پاییزی و در دقایقی که زائران دل‌خسته، آرامش صحن را با خنکای حوض و عطر گلاب پیوند می‌زدند، ناگهان صدای خشونت‌بار آتش و باروت، حریم امن‌ترین نقطه شهر را درید. اکنون در چهارمین سالگرد آن فاجعه تلخ، اگرچه جای خالی عزیزان سفرکرده همواره در صحن و سرای حرم احمد بن موسی شاهچراغ علیه السلام احساس می‌شود و زخم آن روز در دل تاریخ شیراز باقی است، اما چراغ این حرم روشن‌تر از همیشه می‌سوزد.
پناهگاه دیرین خسته‌دلان
شیراز؛ شهری با پیشینه‌ای عمیق از فرهنگ، ادب و هویت مذهبی که در کانون آن، بارگاه مطهر حضرت احمد بن موسی شاهچراغ (ع)، چون نگینی می‌درخشد. این آستان مقدس قرن هاست که پناهگاه مردمان جنوب بوده ؛ جایی برای گره‌گشایی از دلتنگی‌ها، التیام خستگی‌ها و خلوت‌های زلال با پروردگار.
معماری این حرم، فراتر از یک بنای مذهبی، فضایی برای حضور و الفت جمعی است. در امتداد آینه‌کاری‌ها، رواق‌ها و صحن‌های وسیع، روزانه هزاران زائر از هر قشر و تباری قدم می‌زنند؛ از کاسبی که خستگی بازار کهنه را پای حوض صحن می‌شوید، تا مادری که دست کودک خردسالش را گرفته یا جوانی که کتاب به بغل در گوشه ایوان نشسته است. حرم شاهچراغ همواره تعریفی ملموس از یک «پناهگاه امن اجتماعی و روانی» برای جامعه بوده است؛ پناهگاهی که عصر چهارشنبه چهارم آبان ۱۴۰۱ هدف شوم‌ترین کینه تروریسم کور قرار گرفت.
غروبی که بوی گلاب و باروت درآمیخت
عقربه‌ها درست روی ساعت ۱۷:۴۲ ایستاده بودند؛ دقایقی مانده به اذان مغرب، در هوای دل‌انگیز پاییز شیراز، زائران در حال وضو گرفتن و حرکت به سمت شبستان امام خمینی بودند تا به صفوف نماز جماعت بپیوندند.
ناگهان از سمت ورودی «باب‌الرضا »، صدای پی‌درپی رگبار اسلحه جنگی، سکوت متبرک آستان را شکست. مهاجم مسلح وابسته به گروهک تکفیری داعش، با شلیک مستقیم به خادمان ورودی و شکستن حریم آستان، به درون رواق‌ها هجوم برد و هر آن‌کس را که در مسیر دید، بی‌رحمانه هدف گلوله قرار داد. هدف این هجوم ددمنشانه، ویران کردن امنیت روانی و ایجاد وحشت مطلق در امن‌ترین مأمن مردم بود.
در کسری از دقیقه، هلهله زیارت جای خود را به آوار شیشه‌ها، فریاد کودکان و بوی تند باروت داد؛ باروتی که با عطر هزارساله گلاب صحن درآمیخت.
آن غروب تلخ، ۱۳ انسان بی‌گناه بر فرش‌های حرم فیروزه‌ای به شهادت رسیدند؛ از کودکان معصومی، چون «علی‌اصغر لری‌گویینی» و «آرشام سرایداران» که همراه با پدر و مادرش جاودانه شد، تا زائران کهنسال و خادمان فداکاری که با دستان خالی کوشیدند در‌ب های شبستان را به روی گلوله‌ها ببندند و سپر دیگران شوند.
بیش از ۳۰ تن نیز مجروح و جانباز شدند؛ کسانی که ترکش‌های فلزی و زخم‌های عمیق آن غروب را تا همیشه به یادگار دارند.
یکی از خادمان حاضر در صحنه آن روز، با مرور خاطرات تلخ آن ثانیه‌ها می‌گوید: «همه‌چیز در چشم‌برهم‌زدنی رخ داد؛ شیشه‌ها فرو ریختند و صدای شلیک قطع نمی‌شد. اما آنچه در همان اوج آتش و دود برجسته بود، غیرت مردمی بود که به جای گریختن، بدن‌هایشان را حائل کودکان و زنان می‌کردند. حرم غرق در خون شد، اما از پا نیفتاد.»
فاطمه سرایداران خواهر آرتین جانباز حمله تروریستی شاهچراغ نیز می‌گوید: «آرتین جزئیات اتفاقات آن شب را با چشم خود دیده بود و برایمان تعریف می‌کرد؛ می‌گفت اول بابا تیر خورد، بعد آرشام و مامان تیر خوردند و بعد تیر به دست من خورد. آرتین تصوراتی کودکانه دارد و فکر می‌کند پدر و مادرمان برمی‌گردند و دوباره پیش ما زندگی می‌کنند.»
پنجه در پنجه تاریکی؛ از مهار در شبستان تا قصاص عادلانه
تروریسم کور می‌پنداشت در میان غبار وحشت، ردپای جنایتش به گسست پیوند مردم با مقدساتشان می‌انجامد، اما نخستین سد در همان دقایق دلهره‌آور بسته شد. با ورود شجاعانه نیرو‌های امنیتی و انتظامی حاضر در محدوده حرم، تروریست مهاجم زمین‌گیر شد و به هلاکت رسید.
فراتر از صحن، دستگاه‌های اطلاعاتی و امنیتی کشور زنجیره پنهان پشتیبانی، خانه‌های امن و سرپل‌های هدایت‌کننده این توطئه داعشی را در چند استان کشور زیر ضربه بردند.
با پیگیری دقیق قضایی و برگزاری دادگاه‌های علنی، ابعاد تأمین سلاح و ورود تروریست روشن شد و احکام قاطع دادگاه برای متهمان ردیف اول و دوم پرونده اجرا شد تا پیام عدالت کیفری در برابر چشمان ملت محقق شود.
در پی آن فاجعه دردناک، قائد شهید امت حضرت آیت‌الله خامنه‌ای با صدور پیامی ضمن تسلیت به بازماندگان و مردم مؤمن ایران، بر هوشیاری در برابر توطئه‌های دشمن تأکید کردند و فرمودند: «دشمن دنبال این است که امنیت کشور را فلج کند؛ حرکات خبیثانه‌ی آنها، دشمنی‌های آنها، توطئه‌ی آنها ناکام خواهد ماند.»
امتداد واقعه در کلمات و رنگ‌ها
داغ چهارم آبان، در خبر‌های کوتاه‌مدت رسانه‌ها محصور نماند و خیلی زود به جریان فرهنگ، هنر و ادبیات کشور پیوست؛ امری که مبتنی بر رهنمود صریح رهبر شهید انقلاب برای ماندگارسازی این مظلومیت شکل گرفت: «این قضیه را هم نباید بگذارند فراموش بشود. البته فراموش نمی‌شود، اما بایستی دستگاه‌های فرهنگی ما، دستگاه‌های رسانه‌ای ما، عناصر هنری ما، این قضیه را مثل قضیه‌ی عاشورا، مثل قضایای گوناگون تاریخی، نگه دارند، بزرگ کنند، ترسیم کنند، آیندگان بفهمند.»
بر همین مبنا، شاعران آیینی و معاصر در رثای کودکان و شهدای مظلوم شاهچراغ زبان به شعر گشودند و سروده‌های ماندگاری خلق شد. نویسندگان و تاریخ‌نگاران به سراغ مستندسازی واقعه رفتند؛ کتاب‌های متعددی نظیر خاطرات شاهدان عینی، کادر درمان بیمارستان‌های شیراز و خادمان حرم به رشته تحریر درآمد تا ریزترین جزئیات جنایت برای آیندگان ثبت شود.
در عرصه هنر‌های تجسمی و تصویری نیز تولید ده‌ها اثر نقاشی، پوستر، دیوارنگاره‌های شهری و سریال، فیلم و مستند‌های تلویزیونی مانع از آن شد که غبار فراموشی بر مظلومیت شهدای مظلوم حرم بنشیند.
پایداری در پناهگاه امن
امروز، با فرا رسیدن سالگرد آن حادثه، پاییز شیراز باز هم با همان خنکای دلنشین در صحن‌های شاهچراغ نفس می‌کشد.
اگر امروز قدم به حرم مطهر احمد بن موسی شاهچراغ (ع) بگذارید، شاید آثار ظاهری ترکش‌ها و گلوله‌ها ترمیم شده و نقاره‌خانه طبق روال همیشه طنین‌انداز باشد، اما در حافظه این مکان و در جان زائران، تحولی عمیق رخ داده است. تروریسم کور می‌پنداشت با به خاک و خون کشیدن ۱۳ انسان بی‌گناه می‌تواند این پناهگاه امن را خلوت کند و ترس را جایگزین توسل سازد؛ اما واقعیت جاری در صحن و رواق‌ها، پاسخی کوبنده به این توطئه بود.
پس از گذشت چهار سال، این حرم نه‌تنها از رونق نیفتاده، بلکه همچنان با قلبی تپنده، میزبان موج خروشان زائران و مجاورانی است که دست توسل به آستان اهل‌بیت دراز می‌کنند. ستون‌ها و دیوار‌های این حرم دیگر تنها عناصر معماری نیستند، بلکه گواهِ استقامت مردمی‌اند که ثابت کردند پیوند میان امت و امام‌زاده‌شان، ریشه‌ای عمیق‌تر از آن دارد که با باروت و خشونت آسیب ببیند؛ سندی زنده از ملتی که در برابر تاریکی ایستادند و چراغ پناهگاه خود را روشن‌تر از همیشه نگاه داشتند.
نوشین اکوان
تحریریه خبرگزاری صدا و سیما استان فارس