پیام فارس - فرهیختگان / «روایت IMF از فاجعه در اقتصاد عربی» عنوان یادداشت روز در روزنامه فرهیختگان به قلم پانیذ رحیمی است که می‌توانید آن را در ادامه بخوانید:
«جنگ» سال‌ها قبل از آنکه به خیابان و یا میدان سرایت کند، اقتصاد ایران را نشانه گرفته بود. بااین‌حال اما تازه‌ترین آمار‌های رسمی صندوق بین‌المللی پول (IMF) نشان می‌دهد این سناریو و حتی جنگ نیز نتوانست برنامه‌ریزی دشمن را محقق کند. براساس آمار اکتبر IMF سال آینده میلادی نه‌تنها رشد اقتصادی ایران منفی نخواهد بود، بلکه یک رشد مثبت 3.6 درصدی را تجربه خواهد کرد. اما نکته جالب‌توجه این آمار، وضعیت کشور‌های ثروتمند حاشیه خلیج‌فارس است. طبق پیش‌بینی IMF، در سال پیش رو اکثر کشور‌های عربی حاشیه خلیج‌فارس سال 2026 را با رشد‌های منفی عجیب‌وغریبی به پایان می‌رسانند. این رشد منفی ناشی از یک چیز است: «میزبانی از پایگاه‌های آمریکا برای جنگ با ایران».
پیش‌بینی رشد 3.6 درصدی برای ایران
اگر چه آمار‌های رسمی صندوق بین‌المللی پول از رشد منفی 7.6 درصدی برای اقتصاد ایران در سال جاری میلادی ( ۲۰۲۶) حکایت دارد؛ اما طبق پیش‌بینی IMF در سال آینده این رشد منفی نه‌تنها متوقف می‌شود که به رشد مثبت 3.6 درصدی می‌رسد. معنای این ارقام، تغییر 11.2 واحد درصدی نرخ رشد در فاصله دو سال است؛ چرخشی که از توقف بخشی از روند انقباضی و بازگشت به مسیر رشد حکایت دارد. اهمیت این پیش‌بینی نه در نادیده‌گرفتن هزینه‌های جنگ، بلکه در تصویری است که از امکان احیای اقتصادی پس از یک شوک بزرگ ارائه می‌دهد.
خبر بد برای اقتصاد‌های عربی
بر اساس پیش‌بینی IMF، چشم‌انداز رشد اقتصادی کشور‌های منطقه در سال‌های ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ تفاوت قابل‌توجهی دارد. در سوی دیگر خلیج‌فارس، تصویر اقتصاد کشور‌های عربی چندان امیدوارکننده نیست. پیش‌بینی صندوق بین‌المللی پول نشان می‌دهد کویت، عراق و قطر در سال ۲۰۲۶ با سقوط سنگین تولید ناخالص داخلی روبه‌رو می‌شوند؛ به‌طوری‌که اقتصاد کویت 16.7 درصد، عراق ۱۶ درصد و قطر 15.6 درصد کوچک‌تر خواهد شد. بحرین نیز از این وضعیت در امان نمی‌ماند و انقباض 11.3 درصدی را تجربه می‌کند. حتی دو اقتصاد بزرگ‌تر منطقه، امارات و عربستان سعودی، سال جاری را با رشد منفی به پایان می‌رسانند؛ هرچند افت اقتصادی آن‌ها به‌ترتیب با 3.9 و 3.3 درصد، محدودتر از سایر کشور‌های این فهرست خواهد بود.
صندوق بین‌المللی پول برای سال ۲۰۲۷ از بازگشت پرشتاب اقتصاد‌های منطقه سخن می‌گوید؛ بازگشتی که در عراق با رشد ۱۹ درصدی، در قطر با 18.8 درصد، در کویت با 17درصد و در بحرین با 13.9 درصد نمایان می‌شود. امارات و عربستان سعودی نیز به‌ترتیب رشد 7.7 و 7.9 درصدی را تجربه خواهند کرد. در همین حال، برای اقتصاد ایران نیز با وجود انقباض پیش‌بینی‌شده 7.6 درصدی در سال ۲۰۲۶، رشد مثبت 3.6 درصدی در سال آینده برآورد شده است.
به‌این‌ترتیب، در سناریوی صندوق، سال ۲۰۲۷ سال بازگشت رشد به اقتصاد‌های منطقه است؛ هرچند شدت این رشد‌ها لزوماً به معنای جبران کامل افت تولید در سال جاری نیست. IMF پیش‌بینی می‌کند رشد اقتصادی خاورمیانه و آسیای مرکزی در سال ۲۰۲۶ به منفی 0.3 درصد برسد؛ اما این وضعیت در سال بعد تغییر می‌کند و رشد اقتصادی منطقه به 6.3 درصد افزایش می‌یابد. مقایسه این ارقام با پیش‌بینی ماه آوریل نشان می‌دهد که برآورد رشد سال ۲۰۲۶، حدود 2.2 واحد درصد کاهش یافته، اما پیش‌بینی سال ۲۰۲۷، به اندازه 1.7 واحد درصد افزایش پیدا کرده است.
اثر هرمز
به گفته IMF، این تغییرات با طولانی‌تر شدن دوره بسته‌ماندن تنگه هرمز نسبت به فرض‌های گزارش آوریل و در مقابل، بازگشت قوی‌تر فعالیت‌های اقتصادی پس از بازگشایی آن سازگار است. حالا بخشی از سرنوشت جنگ در کارخانه‌هایی رقم می‌خورد که باید به تولید ادامه دهند؛ در نفتکش‌هایی که باید از مسیر‌های ناامن عبور کنند و در بازار‌هایی که با هر خبر از تشدید درگیری، چشم‌انداز آینده را دوباره از نو روایت کنند. در خاورمیانه، جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، علاوه بر خسارت‌های انسانی و نظامی، معادلات اقتصادی منطقه را نیز تحت‌تأثیر قرار داده است. در چنین شرایطی، داده‌های رسمی صندوق بین‌المللی پول روایت متفاوت‌تری را ارائه می‌دهند. تصویری که نشان می‌دهد نه‌تنها رشد اقتصادی ایران در سال پیش رو مسیر نزولی در پیش نخواهد گرفت، بلکه حاکی از آن است که وقوع جنگ علیه ایران در خاورمیانه بیش از آنکه به ضرر ایران تمام شود، برآورد‌ها از رشد اقتصادی کشور‌های عربی حاشیه خلیج‌فارس که نیرو‌های آمریکایی را میزبانی می‌کردند پایین کشیده است.