پیام فارس - شیراز-آمارهای اشتغال فارس در سالهای اخیر از تحقق بخش قابل توجهی از تعهدات حکایت دارد،اما همزمان افزایش نرخ بیکاری و تناقض آماری، ضرورت بررسی دقیقتر وضعیت بازار کار استان را نشان میدهد.
خبرگزاری مهر ،گروه استانها - بهنام بهتری نژاد*: آمار، زبان گویای عملکرد دستگاههای اجرایی است؛ اما گاهی کنار هم قرار گرفتن چند آمار رسمی، پرسشهایی را ایجاد میکند که نمیتوان به سادگی از کنار آنها گذشت.
وضعیت اشتغال فارس نیز از همین جنس است؛ جایی که آمارهای رسمی از تحقق قابل توجه تعهدات اشتغال خبر میدهند، اما برخی شاخصهای بازار کار روایت دیگری را پیش روی افکار عمومی قرار میدهند.
۹۹ درصد تحقق؛ اما بازار کار چه میگوید؟
بر اساس اعلام مسئولان اداره کل کار،تعاون و رفاه اجتماعی استان فارس، برای سال ۱۴۰۴ ایجاد ۱۱ هزار و ۳۶۳ فرصت شغلی در استان هدفگذاری شده بود که ۱۱ هزار و ۲۱۳ فرصت شغلی در سامانه رصد اشتغال به ثبت رسیده است؛ آماری که از تحقق حدود ۹۹ درصدی تعهد اشتغال استان حکایت دارد.
در نگاه نخست، این آمار میتواند نشانه موفقیت برنامههای اشتغالزایی باشد، اما بررسی همزمان دادههای مرکز آمار ایران، پرسشهایی درباره اثرگذاری این برنامهها بر شاخصهای کلان بازار کار مطرح میکند.
بیکاری ۲.۳ واحد درصد افزایش یافت
مطابق نتایج طرح آمارگیری نیروی کار مرکز آمار ایران، نرخ بیکاری فارس از ۶.۲ درصد در بهار ۱۴۰۳ به ۸.۵ درصد در بهار ۱۴۰۴ رسیده است؛ به عبارت دیگر نرخ بیکاری استان طی یک سال ۲.۳ واحد درصد افزایش یافته است.
همزمان نسبت اشتغال استان نیز از ۳۵ درصد در بهار ۱۴۰۳ به ۳۴.۷ درصد در بهار ۱۴۰۴ کاهش یافته است. هرچند این کاهش اندک به نظر میرسد، اما در کنار افزایش نرخ بیکاری، نمیتوان از کنار آن به سادگی عبور کرد.
از سوی دیگر نرخ مشارکت اقتصادی فارس در بهار ۱۴۰۴ به ۳۸ درصد رسیده است؛ در حالی که این شاخص در سطح کشور ۴۱.۲ درصد اعلام شده است.
این فاصله نشان میدهد بخشی از جمعیت در سن کار استان همچنان خارج از چرخه فعالیت اقتصادی قرار دارند و بازار کار فارس نتوانسته همه ظرفیت نیروی انسانی خود را فعال کند.
البته باید تأکید کرد که آمار سامانه رصد اشتغال و شاخصهای مرکز آمار ایران الزاماً یک مفهوم واحد را اندازهگیری نمیکنند. سامانه رصد، فرصتهای شغلی ثبتشده توسط دستگاههای اجرایی را پایش میکند، در حالی که مرکز آمار ایران وضعیت جمعیت شاغل، بیکار و فعال اقتصادی را میسنجد.
اما دقیقاً همین نقطه، محل شکلگیری یک مطالبه جدی است؛ اگر تحقق ۹۹ درصدی تعهد اشتغال به عنوان یکی از مهمترین دستاوردهای حوزه کار و اشتغال استان مطرح میشود، افکار عمومی حق دارد بداند این میزان اشتغال چه تأثیری بر شاخصهای واقعی بازار کار گذاشته است.
چه تعداد از این مشاغل پایدار هستند؟ چند نفر از شاغلان جدید تحت پوشش بیمه قرار گرفتهاند؟ چه میزان از این فرصتها پس از گذشت چند ماه همچنان فعال ماندهاند و سهم جوانان، فارغالتحصیلان دانشگاهی و زنان از این اشتغال چقدر بوده است؟
۲۴ هزار شغل؛ این بار کیفیت مهمتر از کمیت
برای سال ۱۴۰۵ نیز ایجاد ۲۴ هزار و ۷۷ فرصت شغلی برای فارس هدفگذاری شده است؛ هدفی که تحقق آن میتواند به بهبود وضعیت بازار کار استان کمک کند، اما تجربه سالهای گذشته نشان میدهد صرف اعلام تعداد مشاغل ایجادشده برای قضاوت درباره موفقیت سیاستهای اشتغال کافی نیست.
آنچه امروز بیش از هر زمان دیگری مورد نیاز است، شفافیت بیشتر در ارائه آمارهای اشتغال است. انتشار اطلاعاتی درباره میزان ماندگاری مشاغل، وضعیت بیمه، نوع قراردادها، سهم گروههای مختلف از فرصتهای شغلی و تأثیر این مشاغل بر شاخصهای بازار کار میتواند تصویر روشنتری از وضعیت اشتغال فارس ارائه دهد.
مسئله این یادداشت زیر سؤال بردن آمارهای رسمی نیست؛ بلکه طرح این پرسش است که تحقق تعهدات اشتغال تا چه اندازه توانسته به بهبود شاخصهای واقعی بازار کار در فارس منجر شود؟
فارس به فرصتهای شغلی بیشتری نیاز دارد، اما در کنار «تعداد شغل»، باید درباره پایداری، درآمد، بیمه و امنیت شغلی نیز سخن گفت.
در نهایت، مردم با تعداد شغلهای ثبتشده در سامانه رصد زندگی نمیکنند؛ آنچه در زندگی آنان اهمیت دارد، شغل واقعی و درآمدی است که بتوان روی آن حساب کرد.
*فعال رسانه ای