پیام فارس - شیراز-کاهش نسبی دما در فارس به معنای پایان گرما نبوده و افزایش رطوبت و فعالیت مونسون، احساس گرما را تداوم بخشیده و همزمان احتمال بارشهای شدید و سیلابهای ناگهانی را افزایش داده است.
خبرگزاری مهر، گروه استانها: گرمای نفسگیر تابستان در فارس همچنان ادامه دارد؛ اما آنچه این روزها شرایط جوی استان را پیچیدهتر کرده، تنها افزایش دما نیست. ورود جریانات مرطوب مونسونی به جنوب و جنوبشرق کشور، الگوی متفاوتی از وضعیت جوی را رقم زده که در آن، کاهش نسبی دمای ثبتشده الزاماً به معنای کاهش احساس گرما نیست و همزمان احتمال وقوع رگبارهای نقطهای، رعد و برق، تندبادهای لحظهای و سیلابهای ناگهانی در برخی مناطق استان افزایش یافته است.
استان فارس به دلیل وسعت جغرافیایی، تنوع اقلیمی و قرار گرفتن در مسیر نفوذ سامانههای مونسونی، هر ساله در ماههای گرم سال با پدیدههایی روبهرو میشود که پیشبینی و مدیریت آنها نیازمند دقت و آمادگی بیشتری است.
در چنین شرایطی ممکن است در بخشی از استان آسمان کاملاً صاف باشد، اما در فاصلهای نهچندان دور، بارشهای شدید و کوتاهمدت، روانابهای گسترده و سیلابهای ناگهانی شکل بگیرد؛ پدیدهای که در سالهای گذشته نیز خسارات جانی و مالی قابل توجهی بر جای گذاشته و اهمیت توجه به هشدارهای هواشناسی را دوچندان کرده است.
از سوی دیگر، افزایش رطوبت هوا در کنار تداوم گرمای تابستان، شرایطی را به وجود آورده که بسیاری از شهروندان با وجود کاهش چند درجهای دمای ثبتشده، همچنان گرمای شدید را احساس میکنند.
این تفاوت میان دمای اندازهگیریشده و دمای محسوس، یکی از ویژگیهای شاخص روزهای تحت تأثیر جریانهای مونسونی است؛ موضوعی که علاوه بر تأثیر بر آسایش عمومی، مصرف انرژی، فعالیتهای کشاورزی، دامداری، گردشگری و ترددهای بینشهری را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
در کنار این تحولات، گمانهزنیها درباره تأثیر پدیدههای بزرگمقیاس اقلیمی بر وضعیت بارشهای ماههای آینده نیز بار دیگر مورد توجه قرار گرفته است.
هرچند بررسی این پدیدهها نیازمند تحلیلهای بلندمدت و علمی است، اما آنچه در مقطع کنونی بیش از هر موضوع دیگری اهمیت دارد، آمادگی برای مدیریت مخاطرات جوی روزهای پیشرو و افزایش آگاهی عمومی نسبت به خطراتی است که ممکن است در مدتزمانی بسیار کوتاه و بدون نشانههای آشکار، جان و مال شهروندان را تهدید کند.
در چنین شرایطی، همراهی مردم با توصیههای ایمنی، پرهیز از حضور در حریم رودخانهها، مسیلها و مناطق مستعد سیلاب و توجه به اطلاعیههای رسمی، در کنار آمادگی دستگاههای اجرایی، میتواند نقش تعیینکنندهای در کاهش خسارات احتمالی داشته باشد و استان را با کمترین آسیب از این دوره ناپایدار جوی عبور دهد.
بارشهای کوتاهمدت اما بسیار شدید، ویژگی سامانه مونسونی است
غلامرضا غلامی مدیرکل مدیریت بحران استانداری فارس در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به آغاز فعالیت سامانه بارشی در شرق این استان گفت: از روز شنبه بخشهایی از شرق فارس تحت تأثیر بارشهای رگباری قرار میگیرند که ویژگی اصلی این سامانه، بارشهای شدید در مدتزمان بسیار کوتاه است.
وی افزود: در این شرایط ممکن است در یک نقطه از استان آسمان کاملاً صاف باشد اما در منطقهای دیگر بارشهای بسیار شدید رخ دهد و حجم زیادی از رواناب و سیلاب در مدت کوتاهی شکل بگیرد؛ موضوعی که خطر وقوع سیلابهای ناگهانی را افزایش میدهد.
غلامی با اشاره به تجربه حوادث سالهای گذشته اظهار کرد: بارشهای مردادماه معمولاً به همین شکل هستند و به صورت نقطهای و ناگهانی رخ میدهند، بنابراین نباید تصور کرد که چون آسمان در محل حضور افراد صاف است، خطری وجود ندارد.
وی ادامه داد: تجربه تلخ حادثه استهبان نشان داد که سیلابهای ناگهانی میتوانند در زمانی بسیار کوتاه جان افراد را به خطر بیندازند و امیدواریم با هوشیاری مردم و هماهنگی دستگاههای اجرایی، دیگر شاهد تکرار چنین حوادثی نباشیم.
آمادهباش کامل فرمانداریها و ستادهای مدیریت بحران شرق فارس
مدیرکل مدیریت بحران استانداری فارس با بیان اینکه هشدار سطح نارنجی با هدف افزایش آمادگی صادر شده است، گفت: فرمانداریها و ستادهای مدیریت بحران شهرستانهای شرق استان در آمادهباش کامل قرار گرفتهاند.
وی افزود: شهرستانهای استهبان، نیریز، بختگان و بخشهایی از داراب، فسا و برخی مناطق شرقی استان از جمله مناطقی هستند که احتمال وقوع بارشهای شدید و سیلابهای ناگهانی در آنها وجود دارد و دستگاههای اجرایی این مناطق برای مدیریت شرایط احتمالی آماده شدهاند.
غلامی با تأکید بر اینکه هشدار نارنجی یک هشدار جدی است، اظهار کرد: زمانی که هشدار نارنجی صادر میشود، مردم باید بدانند که شرایط جوی عادی نیست و لازم است برنامههای خود را متناسب با وضعیت پیشبینیشده تنظیم کنند.
وی افزود: از همه شهروندان درخواست میشود از حضور در باغها، تفرجگاهها، حاشیه رودخانهها و حتی رودخانههای فصلی و خشک خودداری کنند، زیرا ممکن است سیلاب در زمانی بسیار کوتاه و بدون هشدار ظاهری به محل برسد.
گردشگران، کشاورزان، دامداران و کوهنوردان بیش از دیگران مراقب باشند
مدیرکل مدیریت بحران استانداری فارس گروههای در معرض خطر را برشمرد و گفت: باغداران، کشاورزان، دامداران، چوپانان، کوهنوردان، ورزشکاران طبیعت، گردشگران و همه افرادی که در فضای باز فعالیت میکنند باید هشدارهای هواشناسی را جدی بگیرند.
وی تأکید کرد: حضور در مسیر آبراههها، مسیلها و مناطق کوهستانی در زمان فعالیت این سامانه میتواند خطرآفرین باشد و لازم است این گروهها تا پایان هشدار از تردد و استقرار در این مناطق خودداری کنند.
غلامی با اشاره به نقش دستگاههای اجرایی و رسانهها در مدیریت بحران گفت: همه دستگاههای مسئول موظف شدهاند هشدارهای لازم را تا پایینترین سطوح مدیریتی و محلی اطلاعرسانی کنند تا آمادگی لازم برای مقابله با شرایط احتمالی ایجاد شود.
وی همچنین از رسانهها خواست با اطلاعرسانی مستمر، زمینه آگاهی عمومی را فراهم کنند و افزود: انتشار هشدارها در رسانهها و حتی فضای مجازی غیررسمی میتواند نقش مؤثری در حفظ جان و مال مردم داشته باشد.
اطلاعرسانی گسترده، مهمترین راه کاهش خسارات است
مدیرکل مدیریت بحران استانداری فارس در پایان با تأکید بر اینکه کاهش خسارات تنها با مشارکت مردم و دستگاههای اجرایی امکانپذیر است، گفت: مدیریت بحران تنها وظیفه دستگاههای دولتی نیست و همراهی مردم در رعایت هشدارها، مهمترین عامل برای جلوگیری از وقوع حوادث ناگوار است.
وی از شهروندان خواست تا پایان مدت اعتبار هشدار نارنجی، اطلاعیههای هواشناسی و مدیریت بحران را از منابع رسمی دنبال کرده و از هرگونه حضور غیرضروری در مناطق پرخطر خودداری کنند.
کاهش دما به معنای پایان گرما نیست
سید قاسم حسینی مدیرکل هواشناسی فارس در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به روند تغییرات دمایی در استان گفت: اگرچه طی روزهای آینده کاهش نسبی دمای هوا پیشبینی میشود اما این موضوع به معنای کاهش محسوس گرما برای شهروندان نیست.
وی افزود: علت این موضوع افزایش رطوبت هوا است؛ زیرا با ورود رطوبت به جو، دمای اندازهگیریشده در ایستگاههای هواشناسی کاهش پیدا میکند اما همزمان رطوبت بالا باعث میشود احساس گرما در میان مردم همچنان ادامه داشته باشد.
حسینی با بیان اینکه دمای محسوس تنها به دمای ثبتشده وابسته نیست، اظهار کرد: دمایی که مردم احساس میکنند حاصل ترکیب سه عامل دما، رطوبت و سرعت باد است و حتی شرایط فیزیولوژیکی بدن افراد نیز در آن تأثیر دارد.
مدیرکل هواشناسی فارس با تشریح تأثیر رطوبت بر شرایط جوی گفت: در روزهایی که رطوبت هوا افزایش پیدا میکند، بخشی از انرژی خورشید به جای افزایش دمای هوا صرف تبخیر آب میشود؛ به همین دلیل دمای ثبتشده کاهش مییابد اما بدن انسان به دلیل کاهش توان تعریق، گرمای بیشتری احساس میکند.
وی با اشاره به شرایط اقلیمی استانهای جنوبی کشور افزود: برای نمونه در بوشهر دمای هوا معمولاً از ۳۸ یا ۳۹ درجه فراتر نمیرود اما به دلیل رطوبت بسیار بالا، احساس گرما به مراتب بیشتر از شهرهایی مانند شیراز است.
حسینی ادامه داد: اکنون نیز با ورود رطوبت ناشی از مونسون به استان فارس، شرایط مشابهی ایجاد شده و به همین دلیل مردم با وجود کاهش چند درجهای دما، تغییر محسوسی در احساس گرما تجربه نمیکنند.
فارس تا اواسط شهریور همچنان گرمتر از نرمال خواهد بود
وی درباره روند کوتاهمدت وضعیت جوی استان نیز گفت: روند کاهش دمای ثبتشده در ایستگاههای هواشناسی تا روز سهشنبه ادامه خواهد داشت اما این کاهش الزاماً به معنای خنکتر شدن شرایط زندگی روزمره نیست.
مدیرکل هواشناسی فارس افزود: برای مثال دمای شهر لامرد از حدود ۵۰ درجه به ۴۵ درجه رسیده است اما به دلیل افزایش رطوبت، شهروندان همچنان گرمای شدید را احساس میکنند و حتی نیاز به استفاده از وسایل سرمایشی تغییر چندانی نخواهد کرد.
حسینی با اشاره به چشمانداز دمایی استان در هفتههای آینده گفت: بر اساس پیشبینیهای اقلیمی، میانگین دمای استان فارس تا اواسط شهریور حدود یک درجه بالاتر از شرایط نرمال خواهد بود.
وی علت این وضعیت را تضعیف سامانه مونسون نسبت به شرایط معمول عنوان کرد و افزود: امسال میزان نفوذ رطوبت مونسون به استان فارس نسبت به سال گذشته و حتی میانگین بلندمدت کمتر بوده و همین مسئله موجب شده دمای هوا نسبت به شرایط معمول افزایش یابد.
سوپر النینو به تنهایی بارشهای سیلآسا ایجاد نمیکند
مدیرکل هواشناسی فارس در پاسخ به پرسشی درباره تأثیر «سوپر النینو» بر بارشهای سال آبی آینده نیز گفت: پیشبینیهای جهانی از شکلگیری یک النینوی نسبتاً قوی حکایت دارد اما این پدیده به تنهایی نمیتواند الگوی بارش کشور را تغییر دهد.
وی افزود: برای اینکه النینو بتواند اثر قابل توجهی بر بارندگی ایران داشته باشد، لازم است همزمان چندین سامانه و نوسان اقلیمی دیگر نیز در فاز مناسب قرار گیرند.
حسینی ادامه داد: نوسان «کیو.بی.او»، دو قطبی اقیانوس هند و همچنین برخی نوسانات کوتاهمدت نظیر «ام.جی.او» و «نائو» باید همزمان شرایط مساعدی داشته باشند تا بتوان انتظار افزایش قابل توجه بارشها را داشت.
پیشبینی بارشهای مناسب در پاییز با احتمال تحقق ۷۰ درصدی
مدیرکل هواشناسی فارس با اشاره به پیشبینیهای فصلی اظهار کرد: بر اساس آخرین خروجی مدلهای اقلیمی، از نیمه مهر تا نیمه آبان و همچنین از نیمه آبان تا نیمه آذر، احتمال وقوع بارشهای مناسب در استان فارس وجود دارد.
وی در عین حال تأکید کرد: به دلیل فاصله زمانی زیاد تا فصل بارندگی، دقت این پیشبینیها در حال حاضر حدود ۶۵ تا ۷۰ درصد است و نمیتوان از هماکنون درباره میزان بارشها با قطعیت اظهار نظر کرد.
حسینی خاطرنشان کرد: تجربه سالهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ نیز نشان داد که وجود النینو الزاماً به معنای بارندگیهای قابل توجه نیست؛ به گونهای که با وجود فعالیت این پدیده، پاییز خشکی را پشت سر گذاشتیم.
دستگاههای اجرایی از هماکنون در آمادهباش هستند
مدیرکل هواشناسی فارس با بیان اینکه جای نگرانی درباره مخاطرات احتمالی وجود ندارد، گفت: از هماکنون هشدارها و اطلاعات لازم در اختیار دستگاههای مسئول از جمله مدیریت بحران، جهاد کشاورزی، شرکت آب منطقهای، علوم پزشکی و سایر دستگاههای مرتبط قرار گرفته است.
وی افزود: همه دستگاههای اجرایی در حال برنامهریزی و آمادگی برای مواجهه با هرگونه بارش حدی احتمالی هستند تا در صورت وقوع شرایط خاص، خسارتها به حداقل برسد.
حسینی در پایان با تأکید بر ضرورت مدیریت مصرف انرژی گفت: صرفهجویی و استفاده بهینه از منابع همواره مورد تأکید آموزههای دینی و فرهنگی بوده است و امروز نیز با توجه به شرایط کشور، این موضوع اهمیت بیشتری دارد.